Bu yazıdaki tıbbi bilgiler, Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Yasir Gözü tarafından hazırlanmış ve güncel tıbbi kaynaklarla karşılaştırılarak doğrulanmıştır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.
Makat bölgesinin dokuz sık hastalığı vardır. Hemoroid ağrısız kanama ve meme yapar. Anal fissür dışkılarken bıçak gibi ağrı yapar. Perianal apse zonklayan şişlik ve ateş yapar. Anal fistül kurumayan kokulu akıntı yapar. Kıl dönmesi kuyruk sokumunda delik ve akıntı yapar. Makat sarkması halka biçiminde doku çıkışıdır. Genital siğil çoğalan ağrısız kabartılardır. Hidradenitis suppurativa kıvrımlarda tekrarlayan şişliklerdir. Bir de kaşıntı ve tahriş durumları vardır. Belirtiler birbirine benzer. Kesin ayrımı, dakikalar süren nazik bir muayene yapar. Bu sayfa, belirtinizden doğru rehbere ulaşmanız için hazırlandı.
Yirmi yılı aşkın süredir yalnızca bu bölgenin hastalıklarıyla uğraşıyoruz. Şunu söyleyebiliriz. Makat bölgesi, vücudun en küçük alanına en çok hastalığın sığdığı yerdir. Üstelik belirtileri birbirine çok benzer. Kanamanın beş, şişliğin altı ayrı nedeni olabilir. Bu sayfayı bir rehber olarak hazırladım. Önce hastalıkları kısaca tanıyın. Sonra belirtinizden yola çıkıp doğru yazıya gidin.
Dokuz Hastalığın Kısa Tanımı
Hemoroid (basur): Herkeste var olan damar yastıkçıklarının büyümesi, kanaması ve sarkmasıdır. Bölgenin en sık hastalığıdır. Anal fissür (makat çatlağı): Kanal çıkışında ağrılı bir yırtıktır. Hastalar "tuvalette bıçak saplanıyor" der. Perianal apse: Bez tıkanmasıyla biriken iltihaptır. Zonklar ve acildir. Anal fistül: Apseden kalan tüneldir. Kurumayan akıntının nedenidir. Kıl dönmesi: Kuyruk sokumunda kıldan kaynaklanan tünel hastalığıdır. En çok genç, kıllı ve oturarak çalışan kişilerde görülür. Makat sarkması: Son bağırsağın dışarı kaymasıdır. Halka biçiminde doku görülür. Genital siğil: HPV virüsüne bağlı, çoğalan ağrısız kabartılardır. Hidradenitis suppurativa (köpek memesi): Kasık ve makat kıvrımlarında tekrarlayan iltihaplı şişliklerdir. Kaşıntı ve tahriş tabloları: Çoğu zaman hastalık değil, bakım hatasıdır. Ama bazen altta bir hastalık vardır.
Belirtinize Göre Hangi Hastalık?
| Öne çıkan belirtiniz | İlk akla gelenler | Başlangıç rehberiniz |
|---|---|---|
| Ağrısız, parlak kanama | Hemoroid. Ama önce diğer nedenler dışlanmalı | Kanama rehberi |
| Dışkılamada keskin ağrı | Fissür | Fissür belirtileri |
| Zonklayan şişlik ve ateş | Apse. AYNI GÜN başvurun | Apse belirtileri |
| Kurumayan kokulu akıntı | Fistül | Fistül belirtileri |
| Kuyruk sokumunda delik/akıntı | Kıl dönmesi | Kıl dönmesi belirtileri |
| Ele gelen doku/et parçası | 6 olasılık var. Muayeneyle ayrılır | Et parçası rehberi |
| Halka desenli geniş doku çıkışı | Sarkma | Sarkma rehberi |
| Çoğalan ağrısız kabartılar | Genital siğil | Siğil rehberi |
| Kıvrımlarda tekrarlayan şişlikler | Hidradenitis suppurativa | HS belirtileri |
| İnatçı kaşıntı/yanma | Bakım hatası, mantar, sızıntı | Kaşıntı / Yanma |
Her Durumda Geçerli Üç Temel Kural
1) Kanamanın nedeni bir kez netleştirilir: "Basurdandır" demek tahmindir, teşhis değildir. Her kanamanın kaynağı en az bir kez muayeneyle bulunmalıdır. Bu, 45 yaş üstünde daha da önemli (nedenini burada anlattık). 2) Zonklayan şişlik ve ateş beklemez: Apse acildir. Hafta sonu bile olsa bekletilmez. 3) Utanç, tanıyı geciktirmesin: Bu bölgenin muayenesi dakikalar sürer. Örtülü ve naziktir. Burada saydığım hastalıkların hepsi için kural aynıdır. Erken gelen, daha küçük tedaviyle kurtulur.
Makat Hastalıklarının Ortak Nedenleri
Dokuz hastalığın çoğunun nedenleri ortaktır. Kabızlık ve ıkınma. Klozette uzun oturmak. Lifsiz beslenme ve az su içmek. Hareketsizlik ve sigara. Kıl dönmesi ve HS için ayrıca kıllanma ve sürtünme. Bu yüzden hangi hastalıkla gelirseniz gelin, reçetenin yanında hep aynı temeli konuşuruz. Bu temel doğru dışkılama düzenidir. Tedavi hastalığı çözer. Düzen ise bir sonrakini önler.
Sık Sorulan Sorular
Birden fazla hastalık aynı anda olabilir mi?
Sık olur. Hemoroid ile fissür, apse ile fistül, HS ile kıl dönmesi sık birlikte görülür. Muayenenin bir görevi de tabloyu eksiksiz ortaya koymaktır. Tek tanıyla yetinip ikinciyi kaçırmak olmaz. "Tedavi oldum ama geçmedi" şikâyetinin nedeni çoğu zaman budur.
Hangi doktora gitmeliyim?
Bu bölgenin hastalıkları genel cerrahinin alanıdır. Özelleşmiş adı proktolojidir. Bu alanda deneyimi yoğun bir cerrah hem tanıyı hem tüm tedavileri bilir. Lazer de buna dahildir.
Muayene ağrılı mı? Hazırlık gerekir mi?
Hazırlık gerekmez. Muayene örtülü, kısa ve naziktir. Ağrılı bölgede aletle zorlama yapılmaz. Korkulan şey muayenedir. Oysa muayene, hastalığın çözümündeki en kolay adımdır.
Belirtim listede yok, ne yapmalıyım?
Bu sayfa sık görülen durumları kapsar. Bölgedeki her yeni ve değişen şikâyet muayeneyle adlandırılmalıdır. Ağrı, akıntı, kitle ve renk değişikliği böyledir. Nadir hastalıklar da nazik muayenenin konusudur.
Kaynaklar
- American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS), fascrs.org
- Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği, tkrcd.org.tr
Belirtinizi bu listede bulamadıysanız ya da emin değilseniz en kısa yol muayenedir: 444 8 623, Levent.
İçerik sahibi: Op. Dr. Yasir Gözü
Yayın tarihi: 15 Haziran 2024
Son güncelleme: 13 Eylül 2026
