Köpek Memesi Belirtileri: Çıbandan Ayıran İşaretler

HS'nin en üzücü yanı bence şudur. Hastalık yıllarca başka hastalıklarla karıştırılır. Çıban sanılır. Kıl dönmesi sanılır. Hasta "bende böyle oluyor işte" der ve geçiştirir. Tanı gecikmesi ortalama yıllarla ölçülür. Bu yüzden bu yazı önemli. Belirtileri erken tanıyan hasta, hastalığı erken evrede yakalar. Erken evre HS ile geç evre HS ise neredeyse iki ayrı hastalıktır.

İlk İşaret: Derinden Gelen Ağrılı Şişlik

HS genellikle tek bir şişlikle başlar. Koltuk altında ya da kasıkta, cilt altında derin bir sertlik olur. Kızarıktır ve dokununca ağrır. Boyu nohut ya da fındık kadardır. Sivilceden farkı derin olması ve ağrısıdır. Hastalar buna genellikle "iltihaplı kıl" ya da "çıban" der. Şişlik birkaç günde kendiliğinden inebilir. Ya da patlar, içindeki boşalır ve hasta rahatlar. Ama sorun burada bitmez. Haftalar hatta aylar sonra aynı bölgeden yenisi çıkar. Çoğu zaman da aynı noktadan çıkar.

En Ayırt Edici Belirti: Aynı Bölgede Tekrarlama

Tek belirti seçmemiz gerekse bunu seçerdik. Çıban gelip geçicidir ve yer değiştirir. HS ise hep aynı bölgelerde tekrarlar. Bu bölgeler koltuk altı, kasık, meme altı, makat çevresi ve kalçadır. Kendinize şunu sorun. Son iki yılda aynı koltuk altından kaç kez şişlik çıktı? Cevap üç ve üzeriyse HS güçlü bir ihtimaldir. Alevlenmeler adet öncesi dönemde sıklaşır. Terli ve sıcak aylarda da artar. Stresli haftalarda da artar (stres ilişkisi). Bu da hastalığın tipik özelliğidir.

Gözle Görülen İpucu: Çift Başlı Siyah Noktalar

Bu bulgu sessizdir ama HS'ye özgüdür. Etkilenen bölgede ikişer ikişer duran, birbirine bağlı siyah noktalar görülür. Tıp dilinde buna çift komedon denir. Sıradan siyah noktadan farkı ikili ve gruplu dizilmesidir. Altta iki kıl kökü birleşmiş ve tek ağızdan açılmıştır. Koltuk altınızda ya da kasığınızda bunları görüyorsanız doktora gösterin. Şişlik olmasa bile değerlendirilmesi gerekir.

İlerlemiş Dönemde Tüneller, Akıntı ve İzler

Tekrarlayan apseler zamanla cilt altında birleşir. Böylece sinüs traktları yani tüneller oluşur. Bastırınca birkaç delikten birden akıntı gelir. Akıntı sarı ve kanlıdır. Zaman zaman kötü kokar. Cilt üzerinde ip gibi sert bantlar oluşur. İyileşen her atak çukur ve köprü şeklinde iz bırakır. Bu tablo hastalığın Hurley 2-3 evresine geçtiğini gösterir (evre rehberi). Tedavi planı da buna göre baştan yapılır. Koku ve akıntı, hastalarımın en çok sakladığı belirtidir. Sosyal hayatı en çok bozan belirti de budur. Şunu özellikle söylemek isteriz. Bu durum çözümsüz değildir.

Köpek Memesi Hangi Hastalıklarla Karışır?

Bölge	HS belirtisi	En sık karıştığı	Ayrım ipucu
Koltuk altı	Tekrarlayan ağrılı şişlik	Çıban, kıl batması	Aynı yerden tekrarlama ve çift komedon
Kasık / genital	Şişlik ve tüneller	Genital siğil, kist, LGV	HS ağrılı ve derindir. Siğil ağrısız ve yüzeyseldir
Makat çevresi	Akıntılı delikler	Anal fistül	Fistülün kaynağı bağırsaktır ve tek kanaldır. HS çok odaklı bir cilt hastalığıdır. Ayrım muayeneyle yapılır
Kalça / kuyruk sokumu	Şişlik ve akıntı	Kıl dönmesi	Kıl dönmesi orta hatta tek odaklıdır. HS yaygın ve iki yanlıdır
Meme altı	Tekrarlayan iltihaplı şişlik	Meme başı iltihabı	Kıvrım hattında dizilim HS'yi düşündürür

Makat çevresi satırı benim için özellikle önemli. Perianal HS ile anal fistül hem karışır hem de birlikte bulunabilir. İkisinin tedavisi tamamen farklıdır. Bu yüzden bu bölgede tekrarlayan akıntı mutlaka değerlendirilmelidir. Değerlendirmeyi proktoloji deneyimi olan bir hekim yapmalıdır.

Alarm Belirtileri

Şu durumlarda muayeneyi geciktirmeyin. Ateşle birlikte hızla büyüyen apse varsa aynı gün başvurun. Apsenin boşaltılması gerekebilir. Akıntı kalıcı hâle geldiyse bu tünelleşme işaretidir. Hareketi kısıtlayan sertlik ve iz geliştiyse görünün. Yıllardır akıntılı bölgede yeni ve iyileşmeyen bir yara çıktıysa da görünün. Bu durum nadirdir ama önemli. İhmal edilmiş vakalarda kontrol gerektirir. Bir şey daha ekleyelim. Şişlik üçüncü kez tekrarladıysa bekleme dönemi bitmiştir. Beklemenin sonucu hastalığın evre atlamasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Şişlik ağrısız, HS olabilir mi?

HS şişlikleri genellikle ağrılıdır. Ağrısız ve yavaş büyüyen tek şişlik daha çok kisti ya da lipomu düşündürür. Yine de aynı yerden tekrar çıkıyorsa muayene ettirin.

Sıkınca beyaz ve sarı içerik geliyor, sivilce değil mi bu?

İçeriğin gelmesi ayrım sağlamaz. Apse de sivilce de boşalır. Ayrımı yapan şey derinlik, ağrı ve aynı yerden tekrarlamadır. Bir ricam var. Lütfen sıkmayın. Sıkmak iltihabı derine yayar ve tünelleşmeyi hızlandırır.

Belirtiler adet dönemimde azıyor, tesadüf mü?

Tesadüf değil. Hormon değişimi HS'nin bilinen tetikleyicisidir. Birçok hastada alevlenmeler adet öncesi haftada yoğunlaşır. Bu durum tanıyı destekleyen ipuçlarından biridir.

Sadece bir kez çıban çıktı, endişelenmeli miyim?

Hayır. Tek çıban sadece çıbandır. HS diyebilmek için aynı yerden tekrarlaması gerekir. Ama aynı yerden ikinci ya da üçüncü kez çıkarsa dikkat edin. Yine çıban demeden muayene olun.

Kaynaklar

• American Academy of Dermatology (AAD) — Hidradenitis Suppurativa, aad.org
• NHS — Hidradenitis suppurativa, nhs.uk

Şikâyetlerinizi birlikte değerlendirelim. Tekrar eden şişliğin adını koymak çözümün yarısıdır. Bize 444 8 623 numarasından ulaşabilirsiniz. Kliniğimiz Levent'tedir. Hastalığın tamamı için köpek memesi rehberine bakabilirsiniz.