Anal Fistül Nedir? Neden Olur, Nasıl Anlaşılır?

Anal Fistül Nasıl Oluşur?

Süreç neredeyse her zaman aynı şekilde başlar. Makat kanalının içinde salgı üreten küçük bezler vardır. Bunlardan biri tıkanıp iltihaplanırsa apse gelişir. Apse zonklayan bir şişliktir. Oturmaya izin vermez, geceleri uyutmaz. Apse ya kendiliğinden patlar ya da hekim tarafından boşaltılır. Hasta derin bir nefes alır. Çünkü ağrı geçmiştir.

Ama işin görünmeyen bir kısmı vardır. İltihap dışarı akarken arkasında bir yol bırakır. Hastaların üçte biri ile yarısında bu yol kapanmaz. İç yüzeyi zamanla deriye benzer bir dokuyla kaplanır. Böylece kalıcı hale gelir. Artık adı anal fistüldür. "Apsem patladı, kurtuldum" diye sevinen hastaların bir kısmı bu yüzden birkaç ay sonra yeniden muayenehaneme gelir.

Anal Fistül Kimlerde Görülür?

En sık 30-50 yaş arası erkeklerde görürüz. Kadınlarda daha seyrektir. Crohn hastalığı gibi iltihaplı bağırsak hastalıkları riski artırır. Şeker hastalığı ve bağışıklığı baskılayan tedaviler de öyle. Daha önce geçirilmiş makat bölgesi ameliyatları da riski artırır. Ama şunu da ekleyelim. Hastalarımızın çoğunda bu risklerin hiçbiri yoktur. Sadece geçirilmiş bir apse vardır. Tetikleyicileri perianal fistülü tetikleyen etkenler yazısında genişçe ele aldım. Hamilelikte fistülün nasıl seyredebileceğini de hamilelikte anal fistül yazısında anlattık.

Anal Fistül Çeşitleri Nelerdir?

Değildir. Tedaviyi belirleyen de tam olarak budur. Makatı kapalı tutan bir kas halkası vardır. Buna sfinkter denir. Önemli soru şudur. Tünel bu kasın neresinden geçiyor? Kasın az bir kısmını ilgilendiren yüzeysel fistüller vardır. Bir de kası boydan boya geçen ya da dallanmış fistüller vardır. Bu ikisi bambaşka planlar gerektirir. Bu yüzden muayenede bazen MR isteriz. Tünelin yolunu görmeden yöntem seçmek doğru sonuç vermez. Evreleri ve her evrenin tedavisini bu kapsamlı rehberde bulabilirsiniz.

Anal Fistül Belirtileri Nasıl Anlaşılır?

Üç işaret öne çıkar. Birincisi, iç çamaşırını kirleten ve tekrarlayan akıntı. İkincisi, oturmakla artan künt sızı. Üçüncüsü, ciltte kapanmayan küçük bir delik. Belirtiler dönem dönem kaybolur. Bu iyileşme değildir. Sadece sessiz bir dönemdir. Tam listeyi belirtiler yazısında tek tek anlattık. Hemoroidle karışan yönleri de orada bulursunuz. Ağrıyı hafifletmek için neler yapılabileceğini de anal fistül ağrısı yazısında ele aldım.

Anal Fistülün Tedavisi Var mı?

Var. Üstelik düşündüğünüzden daha rahat. Tek gerçek şu. Fistül ilaçla ya da kremle iyileşmez. Tünelin kapatılması gerekir. Yüzeysel fistüllerde bu artık çoğunlukla lazerle, kesisiz ve aynı gün yapılıyor. Hastalar genellikle ertesi gün işine dönüyor. Karmaşık fistüllerde ise kası koruyan cerrahi teknikler kullanılır. Seton gibi yöntemler de devreye girer. Seton uygulamasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini fistülde seton tedavisi yazısında ele aldım. Seçenekleri tedavi sayfasında karşılaştırarak yazdık. Alandaki güncel cerrahi ve teknik gelişmelere genel bir bakışı da makat hastalıklarında yeni tedavi yöntemleri yazısında bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Fistül kendiliğinden kapanır mı?

Kapanmaz. Tünelin iç yüzeyi deriye benzer dokuyla kaplıdır. Bu yüzden vücut orayı yara olarak görmez. İyileştirmeye de çalışmaz. Sessiz dönemler kapanma değildir.

Fistül bulaşıcı mıdır?

Hayır. Kişiden kişiye geçmez. Temizlik eksikliğinin ya da temasın sonucu değildir.

Fistül ile basur aynı şey mi?

Değil. Basur, damar yastıkçıklarının genişlemesidir. Fistül ise iltihaplı bir tüneldir. Belirtileri birbirine karışabilir. Farklarını buradan okuyabilirsiniz.

Tedavi olmazsam ne olur?

Tünel dallanabilir. Apseler tekrarlar. Tedavi giderek zorlaşır. Ayrıntısı için "Anal fistül tehlikeli mi?" yazısına bakın.

Şüpheniz varsa gelin. Muayene birkaç dakika sürer. Aynı gün net cevabı alırsınız. Levent'teki kliniğimize 444 8 623 üzerinden ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS), fascrs.org
• NHS — Anal Fistula hasta bilgilendirmesi, nhs.uk
• T.C. Sağlık Bakanlığı, saglik.gov.tr
• Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği, tkrcd.org.tr