Makat Apsesi Belirtileri: Zonklayan Ağrıyı Tanımak

Hastalar makat ağrılarını birbirinden zor ayırır. Bu çok normaldir. Bölge aynıdır, şikâyetler benzerdir. Ama her hastalığın ağrısı farklıdır. Apse ağrısı en kolay tanınan ağrıdır. Apse ağrısını nasıl tanıyacağınızı anlatacağım. Çünkü apsede erken tanının faydası büyüktür. Küçük apse küçük işlemle çözülür. Büyümüş apse ise büyük ameliyat gerektirir.

1. Zonklayan, Sürekli Ağrı

Apse ağrısının üç ayırt edici özelliği vardır. Zonklar: İltihap cebi kapalı ve basınçlı bir boşluktur. Her kalp atışı bu cebe vurur. Hastalar "içinde kalp atıyor gibi" der. Süreklidir: Fissürün aksine dışkılamayla gelip geçmez. Otururken, yatarken ve gece uykuda hep vardır. Gece çoğu zaman daha da belirginleşir. Artarak ilerler: Dün rahatsızlıktı, bugün ağrıdır, yarın dayanılmaz olur. Bu üç özellik birlikte başka hiçbir makat hastalığında bu kadar net görülmez.

2. Şişlik ve Isı Artışı

Cilde yakın apselerde makat kenarında bir şişlik ele gelir. Bu şişlik gergin ve serttir, dokununca çok hassastır. Üzerindeki cilt kızarıktır ve çevresine göre belirgin sıcaktır. Hasta ancak tek tarafa yüklenerek oturabilir. Yürürken bile sarsıntı ağrı yapar. Şişliğin ortası zamanla yumuşayabilir. Buna olgunlaşma denir. İltihabın cilde yaklaştığını gösterir. Ama kendiliğinden boşalmasını beklemek doğru değildir. Makat apsesi rehberinde anlattığım gibi eksik boşalma riski vardır.

3. Ateş ve Halsizlik

İltihap büyüdükçe tüm vücut tepki verir. 38°C üzeri ateş, titreme, kırgınlık ve iştahsızlık görülür. Bu belirtiler eklendiğinde sorun artık sadece bölgesel değildir. Enfeksiyon yayılmaya hazırlanıyor demektir. Doktora aynı gün başvurulmalıdır. Şeker hastalarında ve bağışıklığı zayıf hastalarda bu sınır daha da düşüktür. Ateş beklemeden, şüphe varsa bile başvurmak doğrudur.

Dışarıdan Görünmeyen Derin Apse Tablosu

Bu yazının en önemli bölümü budur. Apselerin bir bölümü kaslar arasında, derinde oluşur. Dışarıdan hiçbir iz vermez. Şişlik yoktur, kızarıklık yoktur. Sadece gittikçe artan derin makat ve leğen ağrısı vardır. Oturma zorluğu olur. Bazen idrar yapmak zorlaşır ve ateş çıkar. Bu hastalar "görünürde bir şey yok" diye bekler. Hemoroid kremleri ve ağrı kesicilerle günler kaybederler. Kural şudur. Dışarıda hiçbir şey görünmese bile artan derin ağrı ve ateş varsa, aksi kanıtlanana kadar apse kabul edilir. Muayene ve gerekirse MR ile aranır.

Hangi Ağrı Hangi Hastalığı Düşündürür?

	Apse	Fissür	Tromboze hemoroid
Ağrı karakteri	Zonklayan, sürekli, artan	Keskin, dışkılamayla başlar	Sabit basınç ve sızı, ani başlar
Seyir	Saatler ve günler içinde kötüleşir	Dışkılama sonrası yatışır	İlk 2-3 gün en şiddetli, sonra geriler
Şişlik	Gergin, sıcak, çok hassas	Yok (küçük meme olabilir)	Mor ya da mavi sert şişlik
Ateş	Sık eşlik eder	Olmaz	Olmaz

Perianal HS ataklarıyla ve kıl dönmesi apsesiyle de karışabilir. Şişliğin yeri ve hastanın öyküsü ayırt etmeye yardım eder. Kesin karar muayene ile verilir.

Belirtiler Gerilerse Aldanmayın

İki yanıltıcı durum vardır. Birincisinde apse kendiliğinden cilde açılır ve ağrı aniden azalır. Hasta "geçti" sanır. Oysa cep tam boşalmamıştır ve yeniden dolmaya başlar. İkincisinde ağrı kesiciler belirtiyi bastırır. Apse ise sessizce büyümeye devam eder. Her iki durumda da doğru adım aynıdır. Rahatlama olsa bile muayene olun. Apsede "geçti" demenin tek güvenilir yolu vardır. Apsenin boşaltılmış ve takip edilmiş olması.

Sık Sorulan Sorular

Ağrım var ama şişlik elime gelmiyor, apse olamaz mı?

Olabilir. Derin apseler dışarıya iz vermez. Ağrınız sürekli ve artıyorsa dikkat edin. Hele ateş de varsa "şişlik yok" diye rahatlamayın. Muayene olun.

Apse ağrısı hangi bölgelere vurabilir?

Ağrının merkezi makat çevresidir. Ama derin apselerde ağrı leğen kemiği içine, bele ve kasığa yayılabilir. Bazı hastalar önce idrar yolu şikâyeti sanır. Yayılan ağrı, apsenin derinde olduğunun ipucudur.

Kaç saat/gün içinde başvurmalıyım?

Zonklama başladıysa ilk 24-48 saat içinde başvurmak en iyisidir. Ateş ve titreme varsa aynı gün gidin. Erken başvurunun faydası nettir. Daha küçük işlem, daha kısa iyileşme ve daha az fistül riski.

Çocuklarda da olur mu?

Olur. Özellikle bebeklerde perianal apse görülebilir. Bez bölgesinde şişlik, kızarıklık ve huzursuzlukla kendini belli eder. Çocuk apsesi de erişkindeki gibi hekim işidir. Evde patlatmaya asla çalışılmamalıdır.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Anorektal Apse Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Anal abscess, Perianal abscess and fistula

Şikâyetleriniz bu yazıdakilere uyuyorsa beklemeyin: 444 8 623, Levent. Tedavi seçenekleri için tedavi türleri yazısı.