Makattan Çıkan Et Parçası Neyin Belirtisi? 6 Olası Neden

"Makatımda et parçası var." Bu cümle arama motorlarına her gün binlerce kez yazılır. Kliniğimizde ise çoğu zaman utanarak ve korkarak söylenir. Korkunun kaynağını biliriz. Akla hep en kötüsü gelir. Oysa gerçek şudur. Bu şikâyetle gelenlerin büyük çoğunluğunda neden tamamen iyi huyludur. Tedavisi de rahattır. Ama az sayıdaki önemli tanıyı kaçırmamak için düzenli bakmak gerekir. Şimdi bu düzeni anlatalım.

Ayırıcı Tanı İçin Üç Önemli Soru

1) İçeri itilebiliyor mu? İtilince kaybolan doku içeriden sarkan bir yapıdır. Hemoroid, polip ya da prolapsus olabilir. Yerinden oynamayan, ciltten çıkan doku ise katlantı, siğil ya da kitledir. 2) Ağrılı mı? Ağrısız olması çoğu zaman rahatlatıcıdır. Katlantılar, siğiller ve erken hemoroid genelde ağrısızdır. Ani başlayan şiddetli ağrılı sertlik trombozu düşündürür. Zonklayan ağrı ise apseyi düşündürür. 3) Değişiyor mu? Dışkılamayla büyüyüp sönmesi hemoroidi düşündürür. Yavaş ama sürekli büyüme, sertleşme ve kanama ise beklemeden gösterilmesi gereken gruptur. Bu üç cevabı muayeneye getirirseniz işimiz çok hızlanır.

Aday 1: Hemoroid Memesi (En Sık)

Yumuşak, süngerimsi ve dışkılamayla belirginleşen doku çoğu zaman ağrısızdır. Bu, sarkan iç hemoroid ya da dış hemoroid memesidir. Parlak ve damlayan kanama sık eşlik eder. Ani başlayan, mor, sert ve çok ağrılı bir şişlik ise tromboze dış hemoroiddir. İlk 72 saatte müdahale şansı vardır, erken başvurun (dış hemoroid yazısı). Tedavi evreye göre ilerler. Önce yaşam düzeni değişir. Sonra lazer düşünülür. Gerekirse klasik cerrahi yapılır.

Aday 2: Nöbetçi Meme ve Deri Katlantıları

Sert ama esnek, ağrısız ve boyutu değişmeyen küçük kabartılar çoğu zaman deri katlantısıdır (skin tag). Geçirilmiş hemoroid ve tromboz ataklarının izleridir. Kronik fissürün bıraktığı ize ise nöbetçi meme denir. Sağlığa zararları yoktur. Sorunları temizlik zorluğu ve görüntüden duyulan rahatsızlıktır. İstenirse küçük bir işlemle alınırlar. Önemli bir ayrıntı var. Nöbetçi meme görürsek altta hâlâ aktif bir fissür var mı diye bakarız. Çünkü bu iz bazen sürmekte olan hastalığı gösterir.

Aday 3: Polip ve Anal Papilla

Bazı oluşumlar dışkılamayla dışarı kayar ve geri kaçar. Saplı ve parlak yüzeylidirler. Bunlar büyümüş anal papilla ya da alçak yerleşimli polip olabilir. Papilla, makat kanalının iyi huylu kabartısıdır ve tamamen zararsızdır. Polip ise çıkarılıp incelenmesi gereken bir yapıdır. Çünkü poliplerin bir bölümü yıllar içinde kötü huylu hale gelebilir (kanama rehberinde anlattığım nedenle). Ayrımı gözle yapamayız. Muayene ve gerekirse endoskopi gerekir.

Aday 4: Tam Kat Sarkma

Çıkan doku tek bir meme olmayabilir. İç içe halkalar şeklinde dizilmiş geniş bir bölüm görülüyorsa bu rektal prolapsustır. Hemoroidle en çok karıştırılan hastalıktır. Tedavisi ise tamamen farklıdır (sarkma rehberi). Islaklık, mukus ve kaçırma da varsa bu olasılık güçlenir.

Aday 5: Genital Siğil

Karnabahar ya da horoz ibiği görünümlü kabartılar tek tek ya da gruplar hâlinde olur. Genellikle ağrısızdırlar. Bunlar HPV kaynaklı genital siğildir. Ayırt edici özelliği sayıca artma eğilimidir. Tedavisi yakma, lazer ya da bağışıklık tedavisidir. Bulaşmanın yönetimi de ayrı bir konudur. Kremlerle aylarca vakit kaybetmeden tanı konması önemli.

Aday 6: Kitleler (Nadir ama Önemli)

Açık konuşalım. Makat bölgesindeki oluşumların çoğu iyi huyludur. Ama aralarında nadiren kötü huylu olanlar da çıkar. Şüphe uyandıran özellikler bellidir. Sert, yerinde sabit, düzensiz yüzeyli, yavaş ama sürekli büyüyen ve kolay kanayan doku şüphelidir. Bazen ağrılıdır. İyileşmeyen bir yarayla birlikteyse şüphe artar. Böyle bir durumda "bekleyelim" denmez. Muayene ve gerekirse küçük bir biyopsi kesin sonucu verir. Erken yakalanan anal bölge tümörlerinde tedavi başarısı yüksektir (anal kanser yazısında dengeli anlattık). Geç kalmanın en sık nedeni bu dokuyu "basur sanmak"tır.

Ne Zaman Acele Etmek Gerekir?

Aynı gün: Ani başlayan mor, sert ve çok ağrılı şişlik. Bu tromboz olabilir ve 72 saatlik süre önemli. Zonklayan ağrı ve ateş apse işaretidir. Dışarıda sıkışıp morarmış doku da acildir. Bu hafta: Yeni fark edilen her doku. Özellikle 40 yaş üstündeyseniz. Geciktirmeden: Sert, sabit, büyüyen ve kanayan doku. Planlı: Yıllardır aynı duran, ağrısız katlantılar. Yine de bir kez tanısı konsun. Sonrası rahatlıktır.

Sık Sorulan Sorular

Kendi kendime bakıp anlayabilir miyim?

Aynayla kabaca fikir edinebilirsiniz. Ama bölgenin dokuları çıplak gözle birbirine çok benzer. Deneyimli bir muayene dakikalar içinde kesin tanıyı koyar. Tahminle yaşamak iki şekilde de kaybettirir. Ya gereksiz korku olur ya da yanlış rahatlık.

Et parçasını iple bağlayıp düşürmek zararlı mı?

Kesinlikle yapmayın. İnternetteki bu tarif yanlış dokuya uygulanırsa ciddi zarar verir. Siğil, polip ya da prolapsusta sonuç kötü olur. Doğru dokuda bile enfeksiyon ve ağrı yapar. Küçük dokuların alınması muayenehanede dakikalar süren rahat bir işlemdir.

Ağrısız diye önemsiz mi?

Çoğu zaman evet ama her zaman değil. Bölgenin en ciddi hastalıkları da uzun süre ağrısız gidebilir. Ağrısızlık "acele etme" demektir, "hiç gitme" demek değildir.

Doku bazen kayboluyor bazen çıkıyor, muayenede çıkmazsa nasıl tanı konacak?

Sorun değil. Muayenede ıkındırarak bakarız. Gerekirse kısa bir aletli bakıyla içerisi görülür. Uygun bir anda telefonunuzla çektiğiniz bir fotoğraf da işe yarayabilir. Getirmekten çekinmeyin.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS), fascrs.org
• NHS, nhs.uk

Elinize gelen dokunun adını bugün koyalım. Belirsizlik insanı en çok yoran şeydir: 444 8 623, Levent.