Kıl Dönmesi (Pilonidal Sinüs) Nedir? Kist mi, Apse mi, Sinüs mü?

"Kıl dönmesi" adı yanıltıcıdır. Bu ad tek bir kılın ters dönüp derinin altında dolaştığını düşündürür. Gerçek daha basittir ve daha az korkutucudur. Kuyruk sokumundaki oluğa dökülen kıllar cilde batar. Cilt bu yabancı cisme karşı bir boşluk ve tünel oluşturur. Hastalığın tıptaki adı pilonidal sinüstür. Latince anlamı "kıl yuvası" demektir. Hastalığı anlamak için bu iki kelime yeter. Kıl ve yuva.

Kist, Apse ve Sinüs Arasındaki Fark

Hastalar bu üç kelimeyi birbirine karıştırır. Tek tek açıklayalım. Sinüs, cilde açılan küçük delikler ve altındaki tüneldir. Hastalığın kalıcı kısmı budur. Apse, bu tünelin iltihapla dolup şişmesidir. Ağrılıdır ve aniden ortaya çıkar. Halk arasında söylenen "kist" ise çoğunlukla ele gelen şişliğin adıdır. Aslında ortada gerçek bir kist yoktur. Yani bu üç kelime aynı hastalığın üç ayrı dönemini anlatır.

Kimlerde ve Nerede Görülür?

En sık 15-30 yaş arası, koyu ve sert kıl yapılı erkeklerde görülür. Uzun oturanlarda, kilolu olanlarda ve ailesinde bu hastalık bulunanlarda daha sıktır. Yeri neredeyse hep aynıdır. Kuyruk sokumu oluğu. Nadiren göbek deliğinde de görülür. Berber hastalığı olarak parmak aralarında da çıkabilir. Nedenlerin ayrıntısı neden olur yazısında var.

Belirtileri Nelerdir?

Üç tablo görülür. Birincisi oluğun içindeki sessiz çukurcuklardır. Bunlar çoğu zaman tesadüfen fark edilir. İkincisi apsedir. Birkaç günde şişer, zonklar ve oturmayı zorlaştırır. Üçüncüsü ise gelip giden akıntıdır. İç çamaşırını lekeler. Belirtilerin tamamını ve hangisinin acil olduğunu belirtiler yazısında tek tek açtım. Şunu da ekleyelim. Kuyruk sokumu ağrısı her zaman kıl dönmesi değildir. Diğer nedenler için bu rehbere bakın.

Kıl Dönmesi Tanısı Nasıl Konur?

Tanı çoğu hastada muayene sırasında hemen konur. Oluktaki tipik delikler tanıyı gösterir. Ultrason ve nadiren MR gibi görüntülemeler her hastada gerekmez. Yalnızca yaygınlığı belirsiz, tekrarlamış ya da alışılmadık vakalarda istenir. Yani muayene korkusuyla ertelenen şey aslında en kısa adımdır.

Kıl Dönmesi Tedavisi Dönemine Göre Nasıl Planlanır?

Sessiz çukurcuklarda ameliyat yapılmaz. Kıl temizliği yapılır, nem ve basınç azaltılır ve hasta izlenir. Apsede tek doğru vardır. Apsenin boşaltılması. Bu işlem dakikalar sürer ve hastayı hemen rahatlatır. Kronik sinüste ise kalıcı çözüm konuşulur. Burada tedavi anlayışı değişti. Eskiden geniş kesilip açık bırakılan ameliyatlar yapılırdı. Uygun vakalarda bunun yerini lazerle kesisiz kapatma aldı. Günübirliktir, dikiş yoktur ve hasta ertesi gün ayaktadır. Yöntemlerin karşılaştırması tedavi sayfasında var.

Sık Sorulan Sorular

Kıl dönmesi kansere döner mi?

Pratikte hayır. Yalnızca on yıllarca ihmal edilmiş kronik vakalarda çok nadir dönüşümler bildirilmiştir. Asıl risk kanser değildir. Apse atakları ve tünelin dallanmasıdır.

Kadınlarda da olur mu?

Olur. Erkeklerden seyrektir ama nadir değildir. Tedavi yaklaşımı aynıdır.

Sessiz çukurlarım ameliyat gerektirir mi?

Şikâyeti olmayan çukurcuklarda güncel yaklaşım izlemdir. Koruyucu önlemler de eklenir. İleride sorun çıkar mı bilinmez. Ama bu belirsizlik önceden ameliyat yapmayı gerektirmez.

Tedavi olmazsam ne olur?

Hastalık sessiz kalabilir. Ya da apse ve akıntı dönemlerine girip tünel ağını büyütebilir. Kesin olan şudur. Kronikleşmiş hastalık kendiliğinden iyileşmez. Beklendikçe yapılacak işlem büyür.

Kıl dönmesinin klinikteki tedavi sürecini Avrupa Cerrahi'nin kıl dönmesi rehberinde de anlattık.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Pilonidal Hastalık Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Pilonidal sinus, nhs.uk
• Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği, tkrcd.org.tr

Kuyruk sokumunuzdaki şikâyetin adını birlikte netleştirelim. Bize 444 8 623 numarasından ulaşabilirsiniz. Kliniğimiz Levent'tedir.