Anal Kanser: Nadir, Erken Yakalanınca Yüz Güldüren, En Çok "Basur Sanılan"

Meslek hayatımda anal kanser tanısı koyduğum hastaların ortak bir yanı var. Neredeyse hepsi aylardır süren şikâyetini "basur" sanmış. Bir kısmı aylarca basur kremi kullanmış. Bu yazıyı o gecikmeyi kısaltmak için yazıyoruz. Baştan söyleyelim. Bu nadir bir hastalıktır. Makat şikâyeti olan okuyucuların büyük çoğunluğunda sorun başkadır. Hemoroid, fissür ya da bu sitede anlattığım diğer iyi huylu hastalıklardır. Amacım panik yaratmak değil. Tek bir davranışı değiştirmek istiyoruz. İyileşmeyen şikâyeti doktora gösterin.

Anal Kanser Nedir, Kolorektal Kanserden Farkı Nedir?

Anal kanser, makat kanalının kendi dokusundan çıkan kanserdir. Makat kanalı son 3-4 cm'lik bölümdür. Kalın bağırsağın içinden çıkan kolorektal kanserden ayrı bir hastalıktır. Hücre tipi farklıdır. Nedenleri farklıdır. Tedavisi de farklıdır. İkisinin karışması hastaları gereksiz korkutur. "Bağırsak kanseri" istatistikleri anal kansere uygulanmaz. Anal kanser belirgin şekilde daha nadirdir. Tedavi planı da şaşırtıcı derecede farklıdır. Birazdan anlatacağım.

Kimlerde Risk Artar?

Ana etken HPV'dir (human papillomavirus). Anal kanserlerin büyük çoğunluğunda virüsün yüksek riskli tipleri rol oynar. Bu virüs, genital siğile yol açan virüsle aynı ailedendir. Riski artıran durumlar şunlar. Geçirilmiş ya da mevcut genital siğil öyküsü. Çok eşlilik ve korunmasız anal ilişki. Bağışıklığın baskılanması (HIV, organ nakli ilaçları). Sigara. İleri yaş. Kadınlarda geçirilmiş rahim ağzı ve vulva HPV hastalığı. Çünkü bunlar da aynı virüs ailesindendir. Bu listeyi kimseyi suçlamak için yazmadım. Bu bir öncelik listesidir. Bu gruplardaysanız makat şikâyetlerinizde daha erken doktora gidin.

Anal Kanser Belirtileri Neyle Karıştırılır?

Belirtiler tek tek bakınca sıradandır. Uyarıcı olan, birlikte görülmeleri ve gidişatlarıdır. Kanama olur. Hemoroid kanamasından ayırt edilemez. Bu yüzden her kanama bir kez netleştirilir kuralı çok önemli. Ele gelen sertlik ve kitle olur. Hemoroid memesi yumuşaktır. Bu ise serttir, yerinden oynamaz ve yavaş ama sürekli büyür. Ayırıcı rehbere bakabilirsiniz. İyileşmeyen yara ve çatlak olur. Fissür 6-8 haftada kapanır. Kapanmayan ve kenarları düzensizleşen yara biyopsi ister. Kalıcı ağrı ve dolgunluk hissi olabilir. Dışkı kaçırma başlayabilir. Kasık lenf bezleri büyüyebilir. Kural tek cümledir. Bu bölgede geçmeyen ve yavaşça kötüleşen her şey, adı konana kadar ciddiye alınır.

Anal Kanser Tanısı Nasıl Konur?

Şüphe varsa yol kısadır. Önce muayene yapılır. Bakı ve nazik tuşe uygulanır. Ardından şüpheli alandan biyopsi alınır. Bu, lokal anesteziyle yapılan ve dakikalar süren bir örneklemedir. Sonra patoloji sonucu beklenir. Sonuç çoğu zaman iyi huylu çıkar. O zaman kazancınız kesin bir gönül rahatlığıdır. Kanser çıkarsa evreleme yapılır. MR ve gerekirse PET çekilir. Sonra tedavi planı kurulur. Biyopsi kelimesinden korkup gelmeyen hasta en çok kaybeden hastadır. İşlem küçüktür. Verdiği bilgi ise hayati önemdedir.

Anal Kanser Tedavisi Nasıl Planlanır?

Çoğu hastanın bilmediği rahatlatıcı bir gerçek var. Anal kanserin standart ilk tedavisi ameliyat değildir. Eş zamanlı kemoradyoterapidir. Yani ışın tedavisi ile düşük doz kemoterapi birlikte uygulanır. Bu tedavi, hastaların büyük bölümünde tümörü tamamen ortadan kaldırır. Üstelik makat korunur. Torbaya (stomaya) gerek kalmaz. Kendi fonksiyonunuzla yaşarsınız. Cerrahi günümüzde iki durumda kullanılır. Birincisi, çok küçük ve erken kenar tümörlerinin yerinden çıkarılması. İkincisi, kemoradyoterapiye yanıt vermeyen ya da nükseden hastalar. Tedaviyi üç bölüm birlikte yönetir. Onkoloji, radyasyon onkolojisi ve cerrahi. Bizim rolümüz erken tanı, biyopsi ve evreleme desteğidir. Gerektiğinde cerrahi kısmı da üstleniriz.

Anal Kanserden Korunma Yolları

HPV aşısı bilinen en güçlü önlemdir. Rahim ağzı kanseri için geliştirilen bu aşı, anal kanserin de ana nedenini hedefler. En uygun zaman ergenlik çağıdır. İleri yaşlarda da hekiminizle konuşmaya değer. Sigarayı bırakmak ve korunmalı ilişki de önemli. Riskli gruplarda düzenli kontrol gerekir. En pratik önlem ise şudur. Basur sanıp beklemeyin. Bu sitede defalarca yazdığım kural burada hayat kurtarır. İyileşmeyen yara, büyüyen sertlik ya da nedeni netleşmemiş kanama varsa muayene olun.

Sık Sorulan Sorular

Hemoroidim var, kansere döner mi?

Hayır. Hemoroid kansere dönüşmez. İkisi ayrı dokuların ayrı hastalıklarıdır. Gerçek risk başkadır. "Kanamam basurdan" diye rahatlamak, yakındaki başka bir sorunu gözden kaçırtabilir. Bir kez netleştirin, rahat edin.

Genital siğilim oldu, kanser olacak mıyım?

Hayır. Siğil yapan HPV tipleri çoğunlukla düşük riskli tiplerdir. Ama siğil öyküsü, HPV ile karşılaştığınızı gösterir. Bu yüzden takibinizi aksatmayın. İyileşmeyen yeni lezyonları geciktirmeden gösterin.

Tarama testi var mı?

Genel nüfusa standart tarama önerilmez. Çünkü hastalık nadirdir. Yüksek riskli gruplarda ise durum farklıdır. HIV pozitif bireyler, nakil hastaları ve geçirilmiş HPV hastalığı olanlar bu gruptadır. Onlarda anal smear ve düzenli muayene programları uygulanabilir. Durumunuza göre konuşulur.

Kemoradyoterapi ağır bir tedavi mi?

Yan etkileri vardır. Ama planlanabilir bir süreçtir. Destek tedavileriyle yönetilebilir. Karşılığında çoğu hastada organ ve hayat korunur. Ayrıntılar onkoloji ekibiyle, evreye göre konuşulur. Genel bilgi yerine kişisel plan esastır.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Anal Kanser Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Anal cancer, nhs.uk

İyileşmeyen şikâyetinizin adını koyalım. Büyük olasılıkla korkulacak bir şey çıkmayacak. Çıksa bile erken yakalanmış olacak. 444 8 623, Levent.