Dış Hemoroid Evde Nasıl Geçer? Şişen Basur Memesine Ne İyi Gelir?

Bu şikâyetin telefondaki tarifi neredeyse hep aynıdır: "Dün gece bir şişlik fark ettim, dokununca ağrıyor. Basur memesi mi, yoksa kötü bir şey mi?" Önce içinizi rahatlatalım. Makat kenarında aniden çıkan ağrılı şişliğin en sık nedeni dış hemoroiddir. Büyük çoğunluğu tedaviyle ya da kendiliğinden sönüp gider. Ama bu yazıyı sonuna kadar okumanızı isteriz. Çünkü bu şişliğin erken dönemde hızlı bir rahatlama imkânı var. Çoğu hasta bunu bilmediği için haftalarca gereksiz ağrı çekiyor.

Dış Hemoroid Nedir, Şişen Meme Neden Olur?

Makat kanalının çıkışında, cilt altında damar yastıkçıkları bulunur. Bazı durumlar bu yastıkçıklardaki basıncı artırır. Kabızlıkla ıkınma, klozette uzun oturmak, ağır kaldırmak, gebelik ve uzun süre hareketsiz oturmak bunlardandır. Basınç artınca damar genişler. Dışarıdan ele gelen yumuşak bir şişlik oluşur. Bu, klasik dış hemoroiddir.

Bazen ise durum daha şiddetlidir. Genişleyen damarın içinde pıhtı oluşur. Şişlik saatler içinde büyür. Mor ve mavi renkte, zeytin gibi sert ve çok ağrılı olur. Bunun adı tromboze dış hemoroiddir. "Şişen basur memesi" diye aranan durumun en ağrılı hâli budur. Tehlikeli değildir. Ama ilk günleri zordur.

Ne Kadar Sürede Geçer?

Basit dış hemoroid şişliği genellikle birkaç gün ile bir hafta içinde söner. Bunun için tetikleyen etkeni, çoğunlukla kabızlığı düzeltmek gerekir. Tromboze olanda süre farklıdır. Ağrı ilk 2-3 gün en şiddetlidir. Sonra vücut pıhtıyı yavaş yavaş eritir. Şişlik 2-3 haftada küçülür. Geride bazen küçük bir deri sarkması (skin tag) kalabilir. Yani "geçer mi?" sorusunun cevabı çoğunlukla evettir. Asıl soru şudur. Bu süreci ne kadar rahat geçireceksiniz?

İlk 72 Saat Neden Önemli?

Tromboze dış hemoroidde ilk 48-72 saat çok değerlidir. Bu sürede gelen hastaya muayenehanede küçük bir işlem yapabiliriz. Lokal anesteziyle pıhtı boşaltılır. İşlem birkaç dakika sürer ve hasta aynı gün rahatlar. Bu süre geçtikten sonra işlemin faydası azalır. O zaman en doğrusu süreci evde yönetmektir. Şişliğiniz çok ağrılı, sert ve yeniyse beklemeyin. İlk günlerde gelin. Bu yazının en önemli bilgisi budur.

Evde İşe Yarayan 7 Yöntem

1. Ilık oturma banyosu: Günde 2-3 kez ve her dışkılamadan sonra yapın. 10-15 dakika, sade ılık su yeterlidir. Kasları gevşetir, ağrıyı yatıştırır. 2. İlk gün kısa soğuk uygulama: Yeni ve çok şiş memede işe yarar. İnce beze sarılı soğuk kompres kullanın. 10 dakikayı geçmeyin. Ödemi azaltır. Buzu cilde doğrudan değdirmeyin. 3. Dışkıyı yumuşatmak: Günde 25-30 gram lif alın. En az 2 litre su için. Gerekirse eczaneden dışkı yumuşatıcı alın. Sert dışkı her tuvalette şişliği yeniden zorlar. 4. Tuvalet disiplini: Klozette 5 dakikadan uzun kalmayın. Telefonu dışarıda bırakın. Ikınmayın. 5. Oturuşu düzenlemek: Uzun oturuşları saat başı kısa yürüyüşlerle bölün. Çok ağrılı dönemde yan yatmak rahatlatır. 6. Nazik hijyen: Dışkılamadan sonra suyla yıkayın. Bastırmadan kurulayın. Parfümlü ıslak mendil kullanmayın. 7. Ağrı kesici: Parasetamol ilk tercihtir. Aspirin kanama eğilimini artırabilir, kaçının. Kodeinli ilaçlar kabızlık yapar, kullanmayın.

Yapılmaması Gereken 5 Hata

Hepsini hastalarımdan dinledim. Birincisi şişliği iğneyle patlatmaktır. Enfeksiyon ve kontrolsüz kanama yapar. En tehlikeli hata budur. İkincisi sert şişliği içeri itmeye çalışmaktır. Tromboze meme itilmez. Dışarı çıkmış İÇ hemoroidden farklıdır. Ayrımı bilmiyorsanız zorlamayın. Üçüncüsü saatlerce klozette çözüm aramaktır. Dördüncüsü eczane kremiyle aylarca oyalanmaktır. Kremler destek olabilir. Ama kortizonlu krem bir haftadan uzun kullanılmaz. Tanısız kullanım asıl sorunu gizler. Beşincisi internetten görülen tarifleri denemektir. Bölgeye sarımsak, sirke ve diş macunu sürmeyin. Kimyasal yanıkla gelen hastalar gördüm.

Doktora Ne Zaman Gitmeli?

Şu durumlarda evde beklemeyi bırakın. Şişlik ilk 72 saat içinde ve çok ağrılıysa gelin, bu dönemi kullanalım. Ateş ya da yayılan kızarıklık varsa gelin, apse ayrımı gerekir. Kanama tekrarlıyorsa gelin. Özellikle 40 yaş üstünde "nasılsa basur" demeden bir kez muayene şarttır. Şişlik 3 haftada sönmediyse yine gelin. Muayene birkaç dakika sürer. Hazırlık gerektirmez.

Evde Geçmeyen Dış Hemoroidde Kalıcı Çözüm

Bazı hastalarda dış hemoroid tekrarlar ve ele gelen kalıcı memeler oluşur. Burada sorun artık şişlik değildir. Genişlemiş damar yapısının kendisidir. Bu yapı kremle küçülmez. Sevindirici olan şudur. Bu iş için bıçak şart değildir. Lazerle hemoroid tedavisi uygun hastalarda kesisiz yapılır ve hasta aynı gün evine gider. Kalıcı deri sarkmaları da aynı seansta düzeltilebilir. Seçeneklerin tamamı hemoroid tedavisi sayfasında.

Sık Sorulan Sorular

Şişen basur memesi kendiliğinden patlarsa ne yapmalıyım?

Panik yapmayın. Bölgeyi ılık suyla temizleyin ve temiz ped koyun. Kanama sürerse ya da ertesi güne kadar kesilmezse muayeneye gelin. Patlayınca rahatlama olur. Ama altta yatan damar sorunu yerinde durur.

Mor renk kötü bir şeyin işareti mi?

Mor ve mavi renkte sert şişlik genellikle pıhtıyı (tromboz) gösterir. Korkutucu görünür ama tehlikeli değildir. Asıl önemi şudur. İlk 72 saat içinde küçük bir işlemle rahatlamak mümkündür.

Şişlik söndü ama küçük bir sarkıntı kaldı, normal mi?

Evet. Trombozdan geriye sıkça küçük bir deri sarkması kalır. Sağlık sorunu değildir. Temizliği zorluyor ya da rahatsız ediyorsa küçük bir işlemle alınabilir.

Hangisi bende: iç mi dış mı?

Dıştakiler ele gelir ve ağrır. İçtekiler daha çok kanar ve ileri evrede dışarı sarkar. Ayrımı iç ve dış hemoroid farkları yazısında anlattık. Kesin cevabı muayene verir.

Krem kullanayım mı?

Kısa süreli (3-7 gün) destek olarak kullanılabilir. Ama hangi kremin size uygun olduğu tanıya bağlıdır. Kortizonlu ürünler uzun kullanılmamalıdır. Krem, tanının yerine geçmez.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Hemoroid Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Piles (Haemorrhoids) hasta bilgilendirmesi, nhs.uk

Şişliğiniz yeni ve çok ağrılıysa bugün arayın. 72 saatlik dönem kaçmasın: 444 8 623, Op. Dr. Yasir Gözü.