Hidradenitis Suppurativa Diyetle İyileşir mi?

"Hocam ne yemeliyim?" HS polikliniğinde en sık duyduğum sorudur. İnternet bu soruya o kadar çok cevap vermiştir ki hastalar çoğu zaman birbiriyle çelişen üç dört yasak listesiyle gelir. Kimi sütü kesmiştir. Kimi glüteni bırakmıştır. Kimi "asitli her şeyi" bırakmıştır. Aşağıda size kanıtları anlatacağım. Neyin verisi var, neyin yok? Kendi tetikleyicinizi nasıl bulursunuz?

Diyet Hastalığı Neden İyileştirmez ama Etkiler?

HS'nin temelinde üç şey vardır. Genetik yatkınlık, kıl kökü tıkanması ve iltihap eğilimi (hidradenitis suppurativa rehberi). Bu temeli beslenme oluşturmadı. O yüzden beslenme bu temeli ortadan da kaldıramaz. Ama hastalığın hızını etkileyebilir. Bazı gıdalar insülin ve hormonlar üzerinden iltihap eğilimini artırır. Bazıları kıl kökü tıkanmasını kolaylaştırır. Doğru beklenti şudur. Doğru beslenme değişikliğiyle ataklar seyrekleşebilir ve hafifleyebilir. Ama hastalık diyetle tamamen silinmez. Bu ayrımı baştan bilmek önemli. Hem hayal kırıklığını önler. Hem de "diyet işe yaramadı, her şey boş" düşüncesini önler.

En Net Bilimsel Veri: Kilonun Etkisi

Beslenme konusundaki en net etken tek tek gıdalar değil, toplam kilodur. Fazla kilo HS'yi üç yoldan kötüleştirir. Kıvrım bölgelerinde sürtünmeyi artırır. Yağ dokusu, iltihap yapan maddeleri yükseltir. Terlemeyi de çoğaltır. Kilo veren hastalarımda atak sıklığının düştüğünü düzenli görürüz. Bilimsel çalışmalar da aynı yöndedir. Hedef iddialı olmak zorunda değildir. Mevcut kilonun yüzde 5-10'unu vermek bile tabloyu değiştirir. Hızlı şok diyetlerden uzak durun. Sürdürülebilir bir düzen kurun. Çünkü HS uzun süreli bir hastalıktır.

Süt ve Şeker Tüketiminin Olası Etkisi

Süt ve şeker için durum şöyle özetlenir. Mekanizma mantıklıdır. Kanıt orta düzeydedir. Hasta deneyimi ise güçlüdür. Süt ürünleri, özellikle yağsız süt ve peynir altı suyu proteini, vücutta insülin benzeri etkiler yapar. Bu da kıl kökü tıkanmasını kolaylaştırabilir. Bir grup hastada süt kesilince ataklar belirgin azalır. Ama herkes o grupta değildir. Çok şekerli beslenme de benzer yoldan iltihabı artırır. Şekerli içecekler, tatlılar ve beyaz un ağırlıklı beslenme böyledir. Bunları azaltmanın kazancı yalnızca HS için değildir. Kilo ve genel sağlık için de yararlıdır. Sporcu takviyesi kullananlara özel bir not. Whey protein süt kaynaklıdır. Bu yüzden aynı şüpheli listesindedir. Atakları artan sporcu hastalarımıza ilk bunu sorarız.

Az Bilinen Bir Etken: Bira Mayası

Bu, HS'nin az bilinen bir konusudur. Bira mayasına (Saccharomyces) hassasiyeti olan hastalar vardır. Bu hastalarda mayalı gıdalar kesilince düzelme bildiren çalışmalar vardır. Liste düşündüğünüzden geniştir. Bira ve şarap listededir. Ekmek dahil mayalı hamur işleri listededir. Soya sosu gibi bazı soslar ve maya özütü içeren hazır gıdalar da listededir. Bunu herkese önermeyiz. Çünkü kanıt sınırlıdır ve liste zahmetlidir. Ama süt ve şeker denemesinden sonuç alamayan hastada denemeye değer. Özellikle atakları gıdayla değişen hastada üçüncü adaydır.

Yasak Listesi Yerine Kişisel Tetikleyici Arayışı

İnternet listelerinin hatası her şeyi birden yasaklamasıdır. Üç ay sonra hasta neyin işe yaradığını bilemez. Hiçbirini de sürdüremez. Doğru yöntem tek tek denemektir. 1) Dört hafta atak günlüğü tutun. Tarihi, bölgeyi ve şiddeti yazın. O günlerde öne çıkan yiyecekleri de yazın. 2) En güçlü şüpheliyi seçin. Çoğu hastada bu süt ya da şekerdir. 3) Yalnızca onu 6-8 hafta tamamen kesin. Günlüğe devam edin. 4) Sonuca bakın. Ataklar seyrekleştiyse o gıda gerçekten tetikleyicidir. O zaman bu düzen kalıcı olur. Değişiklik yoksa o gıda listeden çıkar. Sıradaki denenir. Bu yöntemle üç ay sonra elinizde kişisel bir tetikleyici listesi olur. Bu liste, internetin genel listesinden çok daha değerlidir.

Ne Yemeli?

Karmaşık bir programa gerek yoktur. Sebze ve meyve ağırlıklı beslenin. Tam tahıla, balığa ve baklagile yer açın. Şekerli içecekleri bırakın. Yani Akdeniz tipi bir sofra kurun. İltihap eğilimini düşüren, kiloya iyi gelen ve sürdürülebilen tek "HS diyeti" pratikte budur. Takviyelerden yalnızca çinkonun HS'de destekleyici verisi vardır. Yüksek dozları hekim takibi ister. Mide yakınması yapabilir. Onun dışındaki "HS vitamini" satışlarına uzak durun. Bu tür ürünleri bitkisel yazıda ele aldım.

Sık Sorulan Sorular

Glüteni kesmeli miyim?

HS'de glütenin tetikleyici olduğuna dair sağlam veri yoktur. Ekmeği kesince görülen düzelme çoğu zaman maya ya da şeker etkisidir. Çölyak şüphesi ayrı bir konudur. Test edilmeden glüteni kesmeyin.

Sigarayı değil de diyeti düzeltsem olur mu?

Olmaz. Öncelik sırası nettir. Sigara, HS'nin en güçlü tetikleyicisidir. Hiçbir diyet düzeni sigaranın zararını kapatamaz. Önce sigara, sonra kilo, sonra gıda ayıklama.

Atak sırasında özel bir beslenme gerekir mi?

Atak günlerinde özel bir menü gerekmez. Bol su için ve şekerden kaçının. Bu kadarı yeterlidir. Atağın yönetimi beslenmeden çok evde bakım ile olur. Gerekirse ilaç eklenir.

Diyetle ilaçları bırakabilir miyim?

Beslenme düzeni tedavinin yanına konur, yerine değil. Ataklar diyetle seyrekleştiyse çok iyi. İlaç ve işlem planını bu yeni duruma göre hekiminiz günceller. Kendi kararınızla ilacı bırakmayın.

Kaynaklar

• American Academy of Dermatology (AAD) — Hidradenitis Suppurativa, aad.org
• NHS — Hidradenitis suppurativa, nhs.uk

Günlüğünüzü getirin, birlikte inceleyelim. Beslenmeniz tedavi planınızın parçası olsun: 444 8 623, Levent.