Bu yazıdaki tıbbi bilgiler, Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Yasir Gözü tarafından hazırlanmış ve güncel tıbbi kaynaklarla karşılaştırılarak doğrulanmıştır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.
HS, Hurley sistemine göre üç evrede sınıflanır. Evre 1: tek tük apse vardır. Tünel ve iz yoktur. İlaç ve lazer epilasyonla kontrol şansı en yüksektir. Evre 2: apseler tekrarlar. Sınırlı tüneller ve izler vardır. İlaç tedavisine deroofing ve lazer gibi bölgesel işlemler eklenir. Evre 3: tünel ağları bölgeyi kaplar. Yaygın sert izler vardır. Çözüm büyük ölçüde cerrahidir. Evreler tek yönlü ilerler. Sigarayı bırakmak, kilo vermek ve erken tedavi evre ilerlemesini durduran üç önlemdir.
Hastama "Hurley evre 2" dediğimde yüzünde soru işareti görürüz. Haklıdır. Bu terimi ilk kez duyuyordur. Oysa bu küçük etiket, HS tedavisinin temelidir. Hangi ilacın işe yarayacağını söyler. Lazerin mi cerrahinin mi konuşulacağını söyler. Neyi kaybettiğimizi ve neyi hâlâ kurtarabileceğimizi de söyler. Üç evreyi hasta gözünden anlatacağım. "Bende hangisi?" sorusuna cevap bulacaksınız.
Evreleme Neden Bu Kadar Önemli?
Çünkü HS'de tedavi hatalarının çoğu, evreye uymayan tedaviden çıkar. Evre 3 hastasına yalnızca antibiyotik vermek yetersiz kalır. Evre 1 hastasına geniş cerrahi önermek ise gereksiz olur. Evre, tedaviyi hastalığın gerçek boyutuyla eşleştirir. İkinci nedeni de söyleyelim. Evre, zamanı da gösterir. Hurley sistemi tek yönlü işler. Hastalık evre 3'ten 2'ye kendiliğinden inmez. Bugünkü evreniz, yarın verebileceğiniz kararların sınırını belirler.
Hurley Evre 1: Tekil Şişlikler Dönemi
Tablo şudur. Arada bir gelen, tek tük, ağrılı şişlik ya da apse olur. Cilt altında tünel yoktur. Kalıcı iz yoktur. Ataklar arasında cilt normale döner. Hastaların büyük çoğunluğu bu evrededir. Ne yazık ki çoğu, bu evrede "çıban" teşhisiyle oyalanır. Oysa tedavi için en uygun dönem tam burasıdır. Bu evrede hastalık geriletilebilir. Tedavide şunlar kullanılır. Krem şeklinde ya da kısa süreli antibiyotikler verilir (ilaç yazısı). Lazer epilasyon yapılır. Bu işlem kıl köklerini kapatır. Hastalık da kıl köklerinden başlar. Sigara ve kilo sorunları ele alınır. Evde bakım düzeni kurulur. Evre 1'de yakalanan hasta, çoğu zaman ameliyat kelimesini hiç duymaz.
Hurley Evre 2: Tünelleşmenin Başlaması
Tablo şudur. Apseler artık tekrarlayıcıdır. Bazı odaklar arasında sınırlı tüneller kurulmuştur. Yer yer sert izler oturmuştur. Ama bölgenin tamamı değil, bazı bölümleri hastadır. Akıntı dönem dönem gelir. Koku sorunu başlamıştır. Bu, HS'nin en geniş ve en kritik evresidir. Hâlâ çok şey kurtarılabilir. Ama artık ilaç tek başına yetmez. Tedavi birkaç basamaklıdır. Ağızdan alınan antibiyotik kürleri iltihabı bastırır. Kurulmuş tüneller tek tek temizlenir. Bunun için deroofing (tünel çatısının açılması) ya da lazer kullanılır. Dirençli ve yaygın hastalarda biyolojik ilaçlar düşünülür.
Hurley Evre 3: Yaygın Tünel Ağları Dönemi
Tablo şudur. Tutulan bölge çoğu zaman koltuk altının ya da kasığın tamamıdır. Bölge birbirine bağlı tünel ağları, sürekli akıntı ve yaygın sert izlerle kaplanmıştır. Sağlam cilt alanı kalmamıştır. Kol hareketi kısıtlanabilir. Oturmak zorlaşabilir. Bu evrede ilaçlar ve küçük işlemler ancak alevlenmeleri yatıştırır. Kalıcı çözüm, hastalıklı dokunun ameliyatla çıkarılmasıdır. Gerekirse plastik cerrahiyle ortak, kapsamlı bir plan yapılır (ameliyat sonrası bakım). Bu ağır bir tablodur. Ama şunu da ekleyelim. Doğru cerrahiyle evre 3 hastası rahat bir yaşama geri döner. En üzüldüğüm hastalar evre 3'e gelenler değildir. Evre 3'e gelmek zorunda olmayanlardır.
Üç Evrenin Karşılaştırması
| Evre 1 | Evre 2 | Evre 3 | |
|---|---|---|---|
| Şişlik/apse | Tek tük | Tekrarlayıcı | Sürekli, yaygın |
| Tünel | Yok | Sınırlı, bölüm bölüm | Bölgeyi kaplayan ağ |
| İz/skar | Yok | Yer yer | Yaygın, kısıtlayıcı |
| Ana tedavi | İlaç ve lazer epilasyon | İlaç ve deroofing/lazer | Cerrahi eksizyon |
| Hedef | Hastalığı geriletmek | Durdurmak ve onarmak | Ameliyatla temizlemek |
Evre İlerlemesini Durduran Üç Önlem
Evre ilerlemesi kaçınılmaz değildir. İlerleme hızı büyük ölçüde değiştirilebilir etkenlere bağlıdır. Birinci önlem sigaradır. Sigara, HS'yi en çok hızlandıran etkendir. Bırakan hastalarımda atak sıklığının düştüğünü düzenli görürüz. İkinci önlem kilodur. Her fazla kilo, kıvrım bölgelerinde sürtünme ve iltihap yükü demektir. Ayrıntısı diyet yazısında var. Üçüncü önlem erken ve düzenli tedavidir. Atakları "geçti, unutayım" diye yönetmeyin. Düzenli takiple bastırın. Üç önlem birlikte uygulanırsa sonuç şudur. Evre 1 ya da 2'de yakalanan HS'nin evre 3'e ilerlemesi çok nadir olur.
Sık Sorulan Sorular
Evremi kendim belirleyebilir miyim?
Kabaca evet. Tünel ve iz yoksa evre 1'dir. Sınırlı tünel ve iz varsa evre 2'dir. Bölge tümüyle tutulmuşsa evre 3'tür. Ama cilt altındaki tünellerin gerçek yayılımı muayeneyle anlaşılır. Gerekirse ultrason da yapılır. Cilt üstünde görünen kısım, çoğu zaman sorunun küçük bir parçasıdır.
Farklı bölgelerim farklı evrelerde olabilir mi?
Evet. Koltuk altınız evre 2 iken kasığınız evre 1 olabilir. Tedavi bölge bölge planlanır. Evreleme her bölge için ayrı yapılır.
Evre 2'den 1'e dönebilir miyim?
Kurulmuş tünel ve izler kendiliğinden silinmez. Bu anlamda hayır. Ama tüneller temizlenir ve ataklar bastırılırsa rahatınız evre 1 dönemine benzer. Amaç tam da budur.
Evre 3'te ilaçla idare etsem olmaz mı?
İlaçlar alevlenmeleri yatıştırır ama tünel ağını çözemez. Akıntı ve hareket kısıtlılığı sürer. Cerrahiden kaçınmak için geçen her yıl, genellikle ameliyatın kapsamını büyütür. Kararı korkuyla değil, muayenede birlikte verelim.
Kaynaklar
- American Academy of Dermatology (AAD) — Hidradenitis Suppurativa, aad.org
- NHS — Hidradenitis suppurativa, nhs.uk
Evrenizi netleştirmek tek muayenelik iştir. Evre bilinmeden doğru tedavi olmaz: 444 8 623, Levent.
İçerik sahibi: Op. Dr. Yasir Gözü
Yayın tarihi: 1 Mayıs 2026
Son güncelleme: 9 Eylül 2026
