Hidradenitis Suppurativa Tedavi Edilmezse Ne Olur?

"Hocam yıllardır böyle, alıştım artık." Bu cümleyi HS hastalarından çok sık duyarız. Bu yazıyı doğrudan o cümleye cevap olarak yazıyoruz. HS'de alışmak zararsız bir yol değildir. Çünkü bu hastalık beklerken büyür. Aşağıda tedavisiz kalan HS'nin nasıl ilerlediğini anlatacağım. Abartmadan, ama yumuşatmadan da.

Cilde Etkisi: Apseden Tünel Ağlarına

İlk yıllarda ataklar "gelir geçer" gibidir. Asıl hasar ise sessizce birikir. Her patlayan apse, cilt altında küçük bir boşluk bırakır. Boşluklar birleşerek tüneller oluşturur. Tüneller de birleşerek ağlar kurar. Bu dokuda iki şey artık süreklidir. Akıntı ve iltihap. Vücut her atağı iz dokusuyla onarır. Yıllar içinde bölge sert ve kalın bir dokuyla kaplanır. Bu doku esnekliğini yitirmiştir. Sürecin aşamalarını evre yazısında anlattık. Buradaki en önemli cümle şudur. Evre 1'den evre 3'e gidiş, çoğu zaman tedavisiz geçen yılların sonucudur.

Günlük Yaşam ve Hareket Üzerindeki Etkisi

İleri evrenin az konuşulan bir sonucu vardır. Koltuk altını saran iz dokusu kolun tam kaldırılmasını engelleyebilir (kontraktür). Kasık ve kalça tutulumunda oturmak zorlaşır. Yürümek ve spor yapmak ağrılı hâle gelir. Mesleğini kolunu kullanarak yapan hastada bu durum iş kaybına kadar gider. İz dokusu oluştuktan sonra çözüm yalnızca cerrahidir. Oluşmadan önlemek her zaman daha kolaydır.

Genel Sağlık Üzerindeki Sessiz Etkisi

Yıllarca süren aktif iltihap, cildin ötesinde sonuçlar doğurur. Kronik yorgunluk ve kansızlık görülebilir. Bunlar sürekli iltihabın bilinen sonuçlarıdır. Sık antibiyotik kürleri direnç sorunları getirir. Ağrı uyku düzenini bozar. Uzun süre kontrolsüz kalan yaygın vakalarda nadir bir durum daha bildirilmiştir. Böbrekleri etkileyebilen iltihabi birikimler olabilir. Bir şeyi de açıkça yazıyoruz. Panik için değil, bilgi için. On yıllarca iyileşmeden akıntılı kalmış yarada, nadiren, cilt kanseri (skuamöz hücreli) gelişebilir. Bu risk küçüktür. Ama varlığı önemli bir şeyi öğretir. Kronik yarayla yaşamak normal sayılmamalıdır. İhmal edilmiş bölgede şekli değişen, iyileşmeyen yeni bir yara çıkarsa mutlaka biyopsiyle değerlendirilir.

Ruhsal ve Sosyal Yükü

HS, yaşam kalitesi araştırmalarında en yıpratıcı cilt hastalıkları arasındadır. Sedef hastalığından ve egzamadan bile öndedir. Nedenini tahmin etmek zor değil. Koku ve akıntı endişesiyle buluşmalar iptal edilir. Yazın denize ve spora girilemez. Yakınlıktan kaçınılır. "Ya fark ederlerse" diye bol ve siyah kıyafetler seçilir. Depresyon ve kaygı, HS'nin bir komplikasyonudur. Kişilik zayıflığı değildir. Bunu tedavi planının dışında tutmak, hastalığın yarısını tedavisiz bırakmaktır. Gerektiğinde ruh sağlığı desteğini planın doğal parçası sayarız. Stresle hastalığın birbirini beslediği döngüyü hidradenitis suppurativa ve stres ilişkisi yazısında anlattık.

"İdare Etme" Yöntemlerinin Zararı

Tedavisiz kalan hasta aslında hiçbir şey yapmıyor değildir. Yanlış şeyler yapıyordur. Her atakta eczaneden rastgele antibiyotik alır. Bu direnç biriktirir, hastalığı çözmez. Şişlikleri sıkıp patlatır. Bu iltihabı derine yayar ve tünelleşmeyi hızlandırır. Sürekli acil serviste drenaj yaptırır. Bu o günü kurtarır ama hastalığın gidişini değiştirmez. Bitkisel karışımlarla da değerli aylar kaybedilir. Bunların ortak özelliği şudur. Hepsi atağı hedefler, hastalığı değil. HS'de amaç atak söndürmek değildir. Amaç, hastalığın gidişini değiştirmektir.

Bu Zinciri Kırmak İçin Atılacak İlk Adım

Bu yazının amacı korkutmak değil, harekete geçirmektir. Gerçek şudur. HS'nin her evresinde işe yarayan bir tedavi basamağı vardır (hidradenitis suppurativa rehberinde tamamı var). Hastalık hangi evrede tedaviye alınırsa, tipik olarak orada durdurulur. Yani en önemli etken zamandır. Bugün yapılacak tek şey bir muayene randevusudur. Gerisi bizim işimizdir. Evreleme, plan, gerekirse lazer ya da cerrahi bize aittir.

Sık Sorulan Sorular

Yıllardır tedavisizim. Artık çok mu geç?

Hayır. Geç kalınmış HS yoktur. Kapsamı büyümüş HS vardır. Evre 3'te bile cerrahiyle yaşam kalitesi büyük ölçüde geri kazanılır. Geç kalmanın tek anlamı, tedavinin daha kapsamlı olmasıdır.

Ataklarım seyrekleşti. Hastalık kendiliğinden söner mi?

Dönem dönem yatışmalar olur. Özellikle menopoz sonrası görülür. Ama oluşmuş tüneller ve izler yerinde kalır. Sessiz dönem her zaman kalıcı değildir. Seyrek dönem, tedavi için en iyi dönemdir.

Sürekli antibiyotik kullanmak da zarar değil mi?

Plansız ve rastgele kullanımı evet. Planlı kürler ise farklıdır. Belirli süre, belirli hedef ve takip vardır. Farkı ilaç yazısında anlattık.

Kanser riski beni ne kadar korkutmalı?

Az korkutmalı. Bu nadir bir risktir ve on yıllar süren ihmalde görülür. Doğru davranış korkmak değil, iki şeyi yapmaktır. Hastalığı tedavi ettirin. Kronik yaralı bölgede şekli değişen yarayı geciktirmeden doktora gösterin.

Kaynaklar

• American Academy of Dermatology (AAD) — Hidradenitis Suppurativa, aad.org
• NHS — Hidradenitis suppurativa, nhs.uk

"Alıştım" demeden önce bir kez konuşalım. Hastalık bugün durdurulabilir: 444 8 623, Levent.