Makat Apsesi Tedavisi: Drenaj Türleri ve Sonrası

"Apse tedavi türleri" diye arayan hastanın aklındaki sorular bellidir. Nerede yapılacak? Uyutulacak mıyım? Sonrası ne kadar zahmetli? İşten kaç gün kalırım? Tedaviyi bu pratik sorular üzerinden anlatacağım. Sonunda da önemli bir bölüm var. Drenajın bitmediği yer, yani fistül takibi.

Hangi Apse Nerede Boşaltılır?

Muayenede iki şeye bakarız. Apsenin derinliği ve yaygınlığı. Yüzeysel, sınırlı ve cilde yakın apse en sık görülen durumdur. Lokal anesteziyle muayenehane ya da poliklinik koşullarında boşaltılır. İşlem 10-15 dakika sürer. Hasta işlemden yürüyerek çıkar. Derin yerleşimli, büyük ya da kaslar arasına uzanan apsede ameliyathane gerekir. Kısa anestezi altında drenaj yapılır. Böylece hem ağrı duyulmaz hem cep eksiksiz temizlenir. At nalı gibi iki tarafa uzanan apseler ve tekrarlayanlar da ameliyathane işidir. Bazen önce MR ile cebin sınırları belirlenir. Kural şudur. Drenajın yeri, apsenin yerine göre seçilir. Hastanın "muayenehanede olsun" isteği değil, cebin tam boşalması esastır. Eksik boşalan apse geri gelir.

Drenaj Nasıl Yapılır?

Anesteziden sonra apsenin en olgun noktasından küçük bir giriş açılır. İltihap boşaltılır. Cebin içinde bölmeler varsa parmak ya da aletle birleştirilir. Boşluk yıkanır. Girişin ağzı özellikle açık bırakılır, dikilmez. Çünkü ağzı kapanan boşluk yeniden dolar. Büyük ceplere birkaç gün kalacak küçük bir dren ya da fitil konabilir. İşlemin tamamı çoğu hastada 15-30 dakika sürer. Rahatlama hemen başlar. Basınç kalkar ve zonklama diner. Hastalarımızın en sık söylediği söz şudur. "Keşke dün gelseymişim."

Antibiyotiğin Gerçek Yeri

Net konuşalım. Antibiyotik, apse tedavisi değildir. Kapalı cebe yeterince ulaşamaz. Bunu makat apsesi rehberinde anlatmıştık. Drenaja eklenmesinin doğru olduğu durumlar bellidir. Apse çevresinde yayılan kızarıklık (selülit), ateş ve titreme, şeker hastalığı, bağışıklık baskılanması ve kalp kapak sorunları. Bu durumlar dışında, temiz boşaltılmış sıradan bir apsede antibiyotik çoğu zaman gereksizdir. En kötüsü antibiyotiğin drenaj yerine kullanılmasıdır. Belirtiyi hafifletir ama apseyi büyütür. Üstelik direnç oluşturur.

Drenaj Sonrası Yara Bakımı Nasıl Yapılır?

Yara açık bırakıldığı için sonrasında bir bakım dönemi gerekir. Korkutucu değildir, sadece düzen ister. Duş ve ılık oturma banyosu yapın. Günde 2-3 kez ve dışkılama sonrası önerilir. Hem temizler hem rahatlatır. Ped ve pansuman kullanın. İlk günlerde akıntı normaldir. Bu iyileşme sıvısıdır, iltihabın geri geldiği anlamına gelmez. Dışkınızı yumuşak tutun. Lifli beslenin ve bol su için. Böylece ıkınma yarayı zorlamaz. Ağrı için parasetamol çoğu hastaya yeter. İşe dönüş masa başı işlerde genellikle 1-3 gündür. Bedensel işlerde bir hafta civarıdır. Yaranın tam kapanması boyutuna göre 2-5 hafta sürer. Yara küçülerek ve içeriden dolarak kapanır.

En Önemli Dönem: 4-6 Hafta Takibi

Drenajdan haftalar sonra sorulacak tek önemli soru şudur. Akıntı tamamen kesildi mi? Kesildiyse ve şişlik tekrarlamadıysa sorun çoğu zaman kalıcı olarak biter. Akıntı sürüyorsa dikkat edin. Aynı bölge yeniden şişiyorsa da dikkat edin. Bu durumda apse cebi ile kanaldaki kaynak bez arasında kalıcı bir tünel oluşmuştur. Buna fistül denir. Bu bir başarısızlık değildir. Apse hastalığının bilinen ikinci aşamasıdır. Tedavisi ayrıca planlanır (fistül tedavi sayfası). Bu yüzden drenaj yaptığım her hastaya aynı tembihi veririz. "Altı hafta sonra bana akıntının kuruyup kurumadığını söyleyeceksiniz."

Özel Durumlar

Şeker hastası: Drenaj daha acildir. Antibiyotik daha kolay eklenir. Şeker kontrolü iyileşmenin parçasıdır. Gebelik: Apse gebelikte de drenajla tedavi edilir. Beklemek anne için daha risklidir. Bu yüzden lokal anestezili drenaj güvenle yapılır. Çocuk ve bebek: Küçük perianal apseler çocuk cerrahisi yaklaşımıyla çözülür. Çoğu zaman basit drenaj yeterlidir. Crohn hastalığı: Drenaj yapılır ve gastroenteroloji ile ortak plan kurulur. Büyük kesilerden kaçınılır.

Sık Sorulan Sorular

Apseme iğneyle boşaltma yapılamaz mı, illa kesi mi?

İğneyle boşaltma makat apsesinde işe yaramaz. Cep yeniden dolar. Küçük de olsa gerçek bir drenaj ağzı gerekir. Bu ağız, iyileşme boyunca cebin boşalmasını sağlar.

Drenaj yerinde iz kalır mı?

Küçük ve zamanla solan bir iz kalabilir. Apsenin kendiliğinden patlaması daha düzensiz iz bırakır. Tekrarlayan apselerin toplam izi de her zaman daha büyüktür.

Dren/fitil konuldu, ne zaman alınır?

Genellikle birkaç gün içinde, kontrol muayenesinde alınır. Akıntının azalması ve cebin küçülmesi beklenir. Kendiliğinden düşerse korkmayın. Kontrol randevunuzu öne almanız yeterlidir.

Lazer apse tedavisinde kullanılır mı?

Apse aşamasının tedavisi drenajdır. Lazerin yeri, apse sonrası gelişen fistülün tedavisidir. Ayrıntıyı lazer yazısında gerçek sınırlarıyla anlattık.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Anorektal Apse Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Anal abscess, Perianal abscess and fistula

Apsenize uygun drenajı bekletmeden planlayalım: 444 8 623, Levent.