Çocuklarda Basur Olur mu? Çocukta Makat Şikâyetinin Gerçek Nedenleri

Telaşlı bir anne baba telefonu proktolojide de tanıdıktır: "Çocuğumun bezinde kan gördüm, basur mu olmuş?" Önce şunu söyleyelim. Çocuklarda erişkin tipi hemoroid gerçekten nadirdir. Çünkü çocukların damar yastıkçıkları yıllarca basınç altında kalmamıştır. Ama kan da ağrı da gerçektir ve bir nedeni vardır. O neden çoğu zaman düşündüğünüzden daha masumdur. Tedavisi de daha kolaydır.

Çocuklarda Kanamanın En Sık Nedeni Makat Çatlağıdır

Çocuklarda dışkıda ya da kâğıtta görülen parlak kırmızı kanın en sık nedeni makat çatlağıdır (anal fissür). Bu, sert dışkının geçerken yaptığı küçük bir yırtıktır. İpucu bellidir. Çocuk dışkılarken ağlar. Tuvaleti kötü bir olay olarak hatırlar ve tutmaya başlar. Tutmak kabızlığı artırır. Kabızlık da çatlağı büyütür. Çocukluk çağında bu durum böyle sürüp gider. Tedavinin özü bu gidişi durdurmaktır.

Ya "Meme Gibi" Bir Şey Görüyorsam?

Birkaç ihtimal vardır ve hiçbiri panik gerektirmez. Çatlağın kenarında küçük bir deri katlantısı (sentinel tag) oluşabilir. Bu sık görülür ve zararsızdır. Bazen dışkılamayla dışarı çıkıp giren pembemsi bir doku tarif edilir. Bu nadiren rektal polip ya da rektal prolapsus (bağırsak ağzının sarkması) olabilir. İkisi de değerlendirilmesi gereken ama tedavi edilebilir durumlardır. Gerçek hemoroid ise listenin en sonundadır. Görülürse genellikle altta yatan başka bir neden araştırılır.

Evde İlk Yaklaşım Kabızlığı Çözmektir

Çocuğun makat şikâyetinde ilaçtan önce mutfak ve tuvalet düzeni gelir. Yaşına uygun bol lif verin. Meyve ve sebzeyi oyun hâline getirin. Armut, erik ve kayısı bu konuda çok işe yarar. Yeterli su içirin. Yemeği ekran karşısında değil masada yedirin. Bir de tuvalet düzeni kurun. Yemeklerden sonra 5-10 dakika, baskı yapmadan tuvalete oturtun. Ayaklarının altına basamak koyun. Ilık oturma banyosu çocukları da rahatlatır. Şunları kesinlikle yapmayın. Erişkin hemoroid kremlerini çocuğa sürmeyin. Kendi kararınızla fitil ve lavman kullanmayın. Dışkılamayı ceza ve ödül konusu yapmayın. Korku kabızlığı daha da artırır.

Doktora Ne Zaman?

Şu durumlarda muayeneyi bekletmeyin. Kanama tekrar ediyorsa. Ele gelen ya da dışarı çıkan bir doku varsa. Çocuk kilo alamıyor ve iştahsızsa. Dışkılama korkusu yerleşiyorsa. Kabızlık, ev önlemlerine iki üç haftada yanıt vermiyorsa. Değerlendirme naziktir ve kısa sürer. Çocuk hastalarda muayene ebeveyn kucağında, oyun havasında yapılır. Gerekirse çocuk cerrahisi ve gastroenteroloji ile birlikte çalışırız.

Sık Sorulan Sorular

Bebeklerde basur olur mu?

Pratikte hayır. Bezde görülen kanın nedeni çoğunlukla çatlaktır. Pişikle karışan tahriş ya da inek sütü protein duyarlılığı da olabilir. Bebeklerde her kanama hekimle konuşulmalıdır.

Çocuğum tuvaletini tutuyor, ne yapmalıyım?

Neden çoğu zaman ağrı korkusudur. Önce çatlağı ve kabızlığı tedavi ediyoruz. Korku kendiliğinden geçiyor. Zorlamak ve kızmak durumu kötüleştirir. Düzen ve övgü işe yarar.

Ergenlik çağındaki gencimde gerçek basur olabilir mi?

Ergenlikte olasılık çocukluğa göre artar. Uzun oturma, kabızlık ve ağırlık sporları bunu kolaylaştırır. Yaklaşım erişkine benzer. Ama değerlendirmeyi yine hekim yapmalıdır.

Kan koyu renkliyse ne anlama gelir?

Koyu ya da dışkıya karışmış kan, kaynağın daha yukarıda olabileceğini gösterir. Çocuklarda da mutlaka araştırılır. Bekletmeden hekime başvurun.

Kaynaklar

• NHS — Constipation in children / Piles, Constipation in children / Piles (haemorrhoids)
• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS), fascrs.org

Çocuğunuzdaki durumu netleştirmek için nazik bir muayene yeterli: 444 8 623, Op. Dr. Yasir Gözü.