Anal Fistül Tanısı Nasıl Konur? Muayene, MR ve Sonrası

Fistül Muayenesi Nasıl Yapılır?

Akıntının rengini, ne zamandır olduğunu sorarız. Apse öyküsünü ve geçirilmiş işlemleri öğreniriz. Bu kısa konuşma bize tünel hakkında önemli bilgiler verir. Ardından nazik bir muayene yaparız. Cilt tarafındaki delik çoğu zaman gözle görülür. Tünelin gidişi ise cilt altında elle hissedilir. Gerekirse anoskop denen küçük bir aletle kanalın içindeki ağzı ararız. Bu birkaç saniyelik, ağrısız bir bakıdır.

Hastaların en çok merak ettiği soru şu. "Hazırlık gerekiyor mu?" Hayır. Lavman da açlık da gerekmez. Olduğunuz gibi gelirsiniz.

Fistülde MR Ne Zaman Gerekir?

Basit, tek kanallı ve yüzeysel fistülde muayene genellikle yeterlidir. Şu üç durumda ise pelvik MR isteriz. Birincisi, fistül daha önce ameliyat edilmiş ve nüks olmuşsa. İkincisi, muayenede dallanma şüphesi varsa. Üçüncüsü, tünel derinden gidiyorsa. MR bize tünelin kas halkasıyla ilişkisini gösterir. Yan dalları ve gizli iltihap ceplerini de gösterir. Böylece ameliyatta sürprizle karşılaşmayız. Muayene fistülü bulur. MR ise tünelin yapısını gösterir.

Endoanal ultrason da işe yarayan bir araçtır. Ama pratikte MR kadar sık kullanmayız. Çünkü MR hem daha rahattır hem de karmaşık fistülde daha çok bilgi verir.

Fistül Tedavi Yöntemi Nasıl Seçilir?

Tanının asıl cevapladığı soru şudur. "Bu tünel, kasın neresinden geçiyor?" Cevaba göre yol ayrılır. Kası çok az ilgilendiren yüzeysel fistüllerde lazer (FiLaC) ya da fistülotomi seçilir. İşi çoğunlukla tek seansta bitiririz. Kası derinden geçen ya da dallanmış fistüllerde ise kası koruyan teknikler kullanılır. LIFT, gevşek seton ve ilerletme flebi bunlardandır. Seçenekleri tek tek tedavi sayfasında ve evre rehberinde anlattık.

Bir yanlışı da düzeltelim. "Önce krem deneyelim, olmazsa ameliyat" diye bir basamak yoktur. Fistülde ilaç ve krem tedavi değildir. Olsa olsa alevlenmeyi yatıştırır.

Fistül Tedavisinde Takip Neden Önemlidir?

Fistül, nüks edebilen bir hastalıktır. Bu yüzden işlemden sonra sizi bırakmayız. İlk kontrollerde yara iyileşmesine bakarız. Sonraki aylarda nüks işaretlerini gözleriz. Şu üç durumu takip döneminde ciddiye alın. Bekletmeden bildirin. Birincisi, yeniden başlayan akıntı. İkincisi, aynı bölgede sertlik ve şişlik. Üçüncüsü, oturmakla gelen tanıdık sızı. Erken yakalanan nüks çoğu zaman küçük bir işlemle çözülür.

Sık Sorulan Sorular

Muayene ağrılı mı?

Hayır. Nazik bir bakıdır ve birkaç dakika sürer. Aktif apse gibi çok ağrılı bir durum varsa muayeneyi ona göre yumuşatırız. Gerekirse değerlendirmeyi anestezi altında yaparız.

Tanı için kolonoskopi gerekir mi?

Fistülün kendisi için gerekmez. Crohn şüphesi, kanama ya da bağırsak yakınmaları varsa ayrıca planlanır.

MR'sız ameliyat olur mu?

Basit fistülde evet. Muayene yeterlidir. Nüks, dallanma ya da derin gidiş şüphesinde ise MR'sız ameliyata girilmemelidir. Tünelin yapısı bilinmeden yapılan işlem nüks riskini büyütür.

Tanı kondu, işlemi ne kadar erteleyebilirim?

Fistül acil değildir ama ilerler. Bekledikçe dallanabilir. Sessiz dönem, işlem için en uygun zamandır. Bekletmenin zararlarını burada anlattık.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Anorektal Apse ve Fistül Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Anal Fistula hasta bilgilendirmesi, nhs.uk

Tanı, doğru sorularla başlar. Muayene için Levent'teki kliniğimize bekleriz: 444 8 623.