Bu yazıdaki tıbbi bilgiler, Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Yasir Gözü tarafından hazırlanmış ve güncel tıbbi kaynaklarla karşılaştırılarak doğrulanmıştır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.
Gebelikte makat çatlağı sık görülür. Nedeni üçtür. Progesteron hormonu bağırsağı yavaşlatır. Demir takviyesi kabızlık yapar. Büyüyen rahim dışkılamayı zorlaştırır. Tedavinin temeli bebeğe tamamen güvenlidir. Lif, su, ılık oturma banyosu ve gebelikte onaylı dışkı yumuşatıcılar kullanılır. Krem seçimi hekim işidir. Kendi kararınızla krem kullanmayın. Fissür normal doğuma engel değildir. Doğum şekline fissür değil, kadın doğum hekiminiz karar verir. Küçük işlemle yapılan tedaviler genellikle doğum sonrasına bırakılır.
Gebe hastalarımız fissürü çoğu zaman kadın doğum kontrolünde bile söylemez. "Bu dönemde bir de bununla uğraşılmaz" diye düşünürler. Sonuçta aylarca sessizce ağrı çekerler. Yara da doğum sonrasına kronikleşmiş olarak kalır. Oysa durum tam tersidir. Gebelikte fissür çok yaygındır. Tedavisinin ana yöntemleri de bebeğe hiç risk taşımaz. Saklamak yerine tedavi etmek gerekir. Bu yazı bunu anlatıyor.
Gebelikte Fissür Neden Sık Görülür?
Üç neden üst üste biner. Progesteron: Bu gebelik hormonu bağırsak hareketlerini yavaşlatır. Dışkı bağırsakta uzun kalınca kurur ve sertleşir. Demir takviyesi: Gebelikte rutin verilen demir, sindirim sisteminde sık kabızlık yapar. Demir bırakılmaz, düzenlenir. Birazdan anlatacağım. Rahmin baskısı: Büyüyen rahim bağırsaklara ve leğen kemiği tabanına baskı yapar. Bu hem kabızlığı artırır hem dışkılamayı zorlaştırır. Üçü bir araya gelince sert dışkı hassas kanaldan zorla geçer. Bu da fissürün en bilinen nedenidir.
Bebeğe Güvenli Tedavi Protokolü
Beslenme: Günde 25-30 gram lif alın. Kuru erik gebelik kabızlığında en çok işe yarayan besindir. Armut, kayısı, yulaf ve mercimek de iyi gelir. En az 2-2.5 litre su için. Ilık oturma banyosu: Günde 2-3 kez, 10-15 dakika yapın. Gebelikte tamamen güvenlidir. Kas kasılmasına bağlı ağrıyı en iyi kesen yöntemdir. Dışkı yumuşatıcı: Laktuloz ve makrogol grubu ilaçlar gebelikte onaylıdır ve vücuda emilmez. Kadın doğum hekiminizin bilgisiyle rahatça kullanılır. Demir yönetimi: Takviyeyi bırakmayın. Hekiminizle ilacın türünü değiştirmeyi konuşun. Bazı türler daha az kabızlık yapar. Doz ve saat ayarı da yapılabilir. Tuvalet düzeni: Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin. Ikınmayın. Ayaklarınızın altına basamak koyun. Gebe karnıyla ıkınmak zaten istemediğimiz tek şeydir.
Gebelikte Kullanılmaması Gereken İlaçlar
Ağrı için parasetamol gebelikte güvenli kabul edilir. İltihap giderici ağrı kesiciler kullanılmaz. Özellikle son üç ayda hiç kullanılmaz. Fissürde kas gevşetici kremler gebelikte otomatik yasak değildir. Ama seçim ve zamanlama kesinlikle hekim işidir. Tansiyonu etkileyebildiği için kendi kararınızla başlamayın. Eczane kremlerinde de kural aynıdır. Gebelik onayı olmayan hiçbir ürünü "nasılsa yüzeysel" diyerek kullanmayın. Kural tek cümledir. Gebelikte makata sürülecek her şey için kadın doğum ya da proktoloji hekiminden en az birinin onayını alın.
En Sık Korku: "Sezaryen mi Gerekir?"
Cevap nettir. Fissür tek başına sezaryen nedeni değildir. Doğum şekline kadın doğum hekiminiz karar verir. Fissür bu kararı belirlemez. Şunu bilmek gerekir. Doğumda ıkınma, var olan fissürü geçici olarak azdırabilir. Yeni bir çatlak da açabilir. Bu yüzden gebelikte fissürü tedavi edin. Yumuşak dışkı düzenini doğuma kadar koruyun. Bu, doğum sonrası rahatınız için de önemli. Doğumdan sonraki ilk haftalarda banyo ve yumuşatıcı düzeni sürdürülür. Emzirme döneminde de ana tedavi tamamen güvenlidir. Krem gerekirse emzirmeye uygun seçenekler vardır.
Girişimsel Tedavi Gerekirse Zamanlama Nasıl Planlanır?
Gebelikte fissüre kas gevşetici iğne, lazer ve ameliyat nadiren gerekir. İnatçı durumlarda bile genellikle ilaçsız yöntemlerle doğum beklenir. Çünkü doğumdan sonra hormonlar normale döner. Fissürlerin bir kısmı kendiliğinden iyileşir. İyileşmeyenler için tüm basamaklar doğumdan sonra güvenle uygulanır. Bunlar krem, kas gevşetici iğne, lazer ve ameliyattır. Emzirme çoğu tedavi için engel değildir. Loğusalık döneminde başlayan fissürler için de aynı yol izlenir. Bu dönemin basur sorunları için gebelikte hemoroid yazısına bakabilirsiniz. İki sorun sıklıkla birlikte görülür.
Sık Sorulan Sorular
Kanama bebeğe zarar verir mi?
Fissürün kâğıttaki az miktar kanaması dışarıdandır. Bebeğe hiçbir etkisi yoktur. Yine de gebelikte her kanamanın kaynağı bir kez netleştirilmelidir. "Makattan, fissürden" olduğu muayeneyle doğrulansın.
Ağrı ıkınmamı engelliyor, doğumda sorun olur mu?
Tam da bu yüzden ağrıyı doğuma kadar tedaviyle kontrol altına almak önemli. Tedavi edilen fissür doğumun gidişini etkilemez.
Doğumdan sonra fissürüm kendiliğinden geçer mi?
Bir kısmı geçer. Hormonlar düzelir ve kabızlık çözülürse yara kapanabilir. Loğusalık bittiğinde ağrı ve kanama hâlâ sürüyorsa muayene olun. Sorun kronikleşmeden çözülsün.
Muayene gebelikte güvenli mi?
Tamamen güvenlidir. Fissür muayenesi nazik bir dış bakıdır. Gebelikte alet ve parmakla zorlama yapılmaz. Ağrıyı gebelik boyunca taşımanız için hiçbir tıbbi neden yok.
Kaynaklar
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), acog.org
- NHS — Anal fissure / Constipation in pregnancy, Anal fissure / Common health problems in pregnancy
Gebelikte de çözüm var. Saklamayın, birlikte tedavi edelim: 444 8 623, Levent.
İçerik sahibi: Op. Dr. Yasir Gözü
Yayın tarihi: 30 Temmuz 2024
Son güncelleme: 9 Eylül 2026
