Anal Fissür Ameliyatı: Öncesi, Sonrası ve İşe Dönüş Rehberi

Hastama ameliyattan söz ettiğimde yüzünde hep aynı ifadeyi görürüz. "O kadar da değil hocam..." der. Oysa tablo genellikle şöyledir. Altı aydır süren ağrı vardır. Üç tüp krem işe yaramamıştır. Tuvalet korkusu başlamıştır. Yaşam kalitesi bozulmuştur. Az bilinen bir gerçek vardır. Fissür ameliyatı proktolojinin en küçük ama sonucu en yüz güldüren ameliyatlarındandır. Birkaç dakika süren bir işlem, aylardır süren şikâyetleri çoğu hastada kalıcı olarak bitirir. Karar aşamasından işe dönüşe kadar her adımı anlattık.

Ameliyat Kararı Ne Zaman Verilir?

Fissür tedavisi adım adım ilerler. Adım atlamayı sevmeyiz. Önce düzen protokolü denenir. Sonra reçeteli kremler kullanılır. Gerekirse kas gevşetici iğne yapılır. Ameliyat şu durumlarda düşünülür. Kremler kurallı kullanıldığı halde kronik fissür iyileşmemiştir. Kas gevşetici iğneden sonra çatlak yeniden açılmıştır. Belirgin nöbetçi meme vardır ve yara sertleşip yerleşmiştir. Ya da ağrı, yaşam kalitesini iyice bozmuştur. Şunu da ekleyelim. Aylarca sırayla her yöntemi denemek de her zaman doğru değildir. Kronikleşmiş, kendini belli eden fissürde erken ameliyat kararı hastaya aylar kazandırır.

Yöntemler: LIS ve Lazer

LIS (lateral internal sfinkterotomi) dünyada altın standart yöntemdir. İç kas halkasının en alt lifleri yan taraftan gevşetilir. Bu gevşetme milimetrik ölçüde ve kontrollü yapılır. Spazm kalıcı olarak çözülür. Yara artık kanlanabildiği için kendiliğinden kapanır. İşlem 10-15 dakika sürer. Lazer destekli yöntemlerde kas kesilmez. Uygun hastada kas, lazer enerjisiyle gevşetilir. Yara tabanı da iyileşme için uyarılır. Kesi olmaması ve rahatlığı avantajdır. Ayrıntıyı lazer yazısında bulabilirsiniz. Varsa nöbetçi meme ve sertleşmiş yara kenarı aynı seansta temizlenir. Hangi yöntem size uygun? Buna muayene karar verir. Kasın gerginliği, yaranın yaşı ve gaz kaçırma riski birlikte değerlendirilir.

Gaz Kaçırma Riski Hakkında Bilgilendirme

İnternette en çok bu konudan korkulur. O yüzden açık konuşalım. LIS'te kasın tamamı kesilmez. Sadece en alt lifleri gevşetilir. Tutmayı sağlayan sistemin büyük bölümüne dokunulmaz. Deneyimli ellerde kalıcı sorun nadirdir. Görülen sorunların çoğu, ilk haftalardaki geçici gaz tutma güçlüğüdür. Bu da kendiliğinden düzelir. Peki risk kimde artar? Doğum sırasında kas hasarı yaşamış kadınlarda artar. Kas yapısı zayıf olanlarda, ileri yaştakilerde ve daha önce makat ameliyatı geçirenlerde de artar. Bu hastalarda kası koruyan planlara yöneliriz. Yani lazer ya da kas gevşetici iğne öne geçer. Sizin kişisel riskiniz, ameliyat öncesi görüşmenin ana konusudur. Bu konunun geçiştirilmesine izin vermeyin.

Ameliyat Öncesi Hazırlık Listesi

Kan sulandırıcılar dahil tüm ilaçlarınızı bildirin. İlacı kesme ya da değiştirme kararını hekim verir. Anestezi tipine göre 6-8 saat aç kalmanız istenir. İşlem sabahı duş alın. Yanınızda bir refakatçi olsun. Fissür ameliyatı için hazırlık genellikle bu kadardır. Bağırsak temizliği çoğu hastada gerekmez. Gerekirse basit bir lavman yeterlidir. Sigarayı en azından ameliyat haftası azaltın. Çünkü nikotin, yaranın kanlanmasını bozar.

Ameliyat Günü ve İlk Hafta

İşlem anestezi altında yapılır. Birkaç saat gözlemden sonra aynı gün evinize gidersiniz. İlk günlerdeki sızı, çoğu hastada fissür ağrısından daha hafiftir. Bunu duymak sizi şaşırtabilir. Çünkü spazm çözülünce asıl ağrı kaynağı ortadan kalkar. İlk dışkılamadan korkulur. Ama yumuşatıcı desteğiyle genellikle sorunsuz geçer. Günlük düzen şöyledir. Her dışkılamadan sonra ılık oturma banyosu yapın. Küçük bir ped kullanın. Ağrı için parasetamol alın. Ertesi gün duş serbesttir. İlk hafta az miktarda akıntı ve kanama normaldir.

İşe ve Hayata Dönüş Takvimi

Yapacağınız şey	Tipik süre
Ayağa kalkma, ev içi yaşam	Aynı gün
Masa başı işe dönüş	3-5 gün
Araç kullanma	Ağrı kesici ihtiyacı bitince (genellikle 3-4 gün)
Bedensel iş / ağır kaldırma	1-2 hafta
Spor (yürüyüş hariç)	2-3 hafta
Tam iyileşme (yaranın kapanışı)	3-6 hafta

Not: Bu süreler LIS ve lazer içindir. Kişiden kişiye değişebilir. Uzun süre oturarak çalışıyorsanız ilk hafta saat başı kalkıp kısa mola verin. "Kaç günde işe dönerim?" sorusunun size özel cevabını ameliyat öncesi görüşmede netleştiririz. Çoğu hastam pazartesi günü işlem olur, cuma günü işine yetişir.

Ameliyat Sonrası Nüksü Önleyen Alışkanlıklar

Ameliyat, spazm sorununu kalıcı olarak çözer. Ama kabızlık geri gelirse yeni yara açılabilir. Bu yüzden ameliyat sonrası düzen çok önemli. Lif, su ve tuvalet düzeni ömür boyu alışkanlık olarak kalmalıdır. Rahatlatıcı bir bilgi verelim. Ameliyat sonrası nüks, tüm tedavi yöntemleri içinde en düşük olandır. Ayrıntıyı tekrarlama yazısında bulabilirsiniz.

Alarm İşaretleri

Bazı durumlarda kontrol gününü beklemeyin. 38°C üzeri ateş varsa hemen haber verin. Ağrı azalması gerekirken artıyorsa da bildirin. Bol ya da pıhtılı kanama önemli. İdrar yapamama ilk gün nadiren görülür, bunu da bildirin. Kötü kokulu akıntı da uyarıcı bir işarettir. Erken haber verilen sorun küçükken çözülür.

Sık Sorulan Sorular

Ameliyat çok mu ağrılı?

Hastalarımız hep aynı şeyi söyler. "Ameliyat ağrısı, fissür ağrısının yanında hiç kalır." Çünkü işlemle spazm çözülür. Böylece ağrının asıl kaynağı da ortadan kalkmış olur.

Nüks ederse ne olur?

Ameliyat sonrası nüks nadirdir. Olursa önce neden araştırılır. Kabızlık ya da Crohn gibi hastalıklar gözden geçirilir. Sonra kalan seçenekler değerlendirilir. Karşı taraftan LIS, lazer ya da flep bunlar arasındadır. Size net bir plan verilir.

Enjeksiyonu atlayıp direkt ameliyat olamaz mıyım?

Olabilirsiniz. Nöbetçi memesi olan, iyice yerleşmiş kronik fissürde bu akılcı bile olabilir. Tedavi basamakları kesin kural değildir, yol göstericidir. Karar muayenede size göre verilir.

Hastanede yatar mıyım?

Hayır. Fissür ameliyatı günübirliktir. Birkaç saat gözlemden sonra evinize gidersiniz.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Anal Fissür Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği, tkrcd.org.tr

Aylardır süren ağrınız birkaç dakikalık bir işlemle bitebilir. Birlikte değerlendirelim: 444 8 623, Levent.