Hemoroid Riskini Azaltmanın 10 Yolu: Cerrahın Kendine de Uyguladığı Liste

Hastalarımız tedavi sonrası son kontrolde hep aynı soruyu sorar. "Bir daha olmasın diye ne yapayım?" Cevabım bu yazıdır. Maddeleri önem sırasına göre dizdik. Hepsi tek bir kurala dayanır. Hemoroid bir basınç hastalığıdır. Basıncı azaltırsanız hastalığı da kontrol edersiniz. Listenin bir kısmını zaten biliyorsunuzdur. Önemli olan bilmek değil, düzenli yapmaktır.

1. Günde 25-30 Gram Lif

Tek bir madde seçmemiz gerekseydi bunu seçerdik. Sebze, meyve, tam tahıl ve kuru baklagil yiyin. Yetmezse psyllium takviyesi alın. Lif dışkıyı yumuşatır. Yumuşak dışkı ıkınmayı ortadan kaldırır. Ikınma olmayınca hemoroid de kolay kolay gelişmez. Pratik ölçü şudur. Tabağın yarısı sebze olsun. Ekmek tam tahıllı olsun. Günde bir avuç kuruyemiş ve kuru meyve yiyin.

2. En Az 2 Litre Su

Lifi artırırken su içmezseniz kabızlık daha da artar. Çünkü lif ancak suyla birlikte çalışır. Kahve ve çay su yerine geçmez. Bu içecekler tam tersine hafif su kaybettirir. Masanıza ve arabanıza su şişesi koyun. Böylece su içmek kendiliğinden alışkanlık olur.

3. Klozette Telefonsuz 5 Dakika Kuralı

Tuvalette geçen her fazla dakika yastıkçıklara yük bindirir. Kural nettir. Telefon tuvalete girmez. Oturuş 5 dakikayı geçmez. Dışkı gelmiyorsa kalkılır. Bu tek alışkanlık bile kliniğimde gördüğüm alevlenmelerin önemli bir kısmını önlerdi.

4. Ikınmayın, Sıkıştığınızda Gidin

Tuvalet ihtiyacı geldiğinde ertelemeyin. Bekletilen dışkının suyu geri emilir ve dışkı sertleşir. Sonra da zorlanırsınız. İhtiyaç gelmemişse de zorlamayın. Ayaklarınızın altına küçük bir basamak koyun. Dizleriniz kalçanızdan yüksek olsun. Bu duruş açıyı düzeltir ve ıkınma ihtiyacını azaltır.

5. Saat Başı İki Dakika Ayağa Kalkın

Masa başında ya da direksiyonda uzun oturmak bölge damarlarında kan birikmesine yol açar. Çözüm basittir. Saat başı kalkın. İki dakika yürüyün ve su doldurun. Günde toplam 20 dakikalık bu alışkanlık damarlarınızı rahatlatır.

6. Yükü Nefes Vererek Kaldırın

İş yerinde de sporda da kural aynıdır. Nefesi tutup ıkınarak yük kaldırmayın. Bu, basıncı doğrudan makat damarlarına yansıtır. Doğrusu basittir. Kaldırırken nefes verin. Yükü bacak gücüyle alın. Ağırlığı yavaş yavaş artırın. Kabız olduğunuz gün ağır antrenman yapmayın. İki basınç üst üste binmesin.

7. Kiloyu ve Bel Çevresini Yönetin

Fazla kilo, özellikle karın bölgesindeyse, damarlara sürekli ek yük bindirir. Büyük hedefler yerine yapılabilir olanı öneririz. Haftada yarım kilo verin. Düzenli yürüyün. Tabak düzeninize dikkat edin. 1. ve 5. maddeler zaten bu maddeye de yardım eder.

8. İlk İşarette Erken Önlem

İlk kaşıntı, ilk hafif kanama ya da ilk dolgunluk hissi kriz değildir. Erken uyarıdır. Cevabınız hazır olsun. Ilık oturma banyosu yapın. Lif ve su düzeninizi sıkılaştırın. Klozet kurallarına geri dönün. Bu erken bakımı evde tedavi yazısında anlattık. Doğru uygulanırsa alevlenmelerin çoğu 3-5 günde yatışır.

9. Gebelikte Erken Önlem Alın

Gebelik, engelleyemeyeceğiniz bir basınç dönemidir. Siz kontrol edebildiklerinize odaklanın. Demir takviyesi kabızlık yapabilir. Bunu hekiminizle çözün. Lif ve su düzenini gebeliğin başından kurun. Sol yan yatışı alışkanlık edinin. Ayrıntılar hamilelik yazısında.

10. Kanamayı Asla "Normalim" Saymayın

Bu madde önlem gibi görünmez ama en hayati olanıdır. Tekrarlayan kanamaya alışmak iki risk taşır. Birincisi, hemoroid sessizce evre atlayabilir. İkincisi, hemoroid sanılan başka bir hastalık olabilir. İlk kanamada bir kez muayene olun. 40 yaş üstüyseniz bunu hiç ertelemeyin. On dakikalık muayene, yıllarca sürecek şüpheden iyidir.

Sık Sorulan Sorular

Bu listeyi uygularsam hemoroid hiç olmaz mı?

Kimse garanti veremez. Yatkınlık ve gebelik gibi değiştirilemeyen etkenler vardır. Ama bu liste, değiştirilebilir risklerin neredeyse tamamını kapatır. Kliniğe gelen hastaların çoğunda bu maddelerden biri aksamıştır.

Tedavi oldum. Liste benim için de geçerli mi?

Sizin için iki kat geçerlidir. Tedavi genişlemiş dokuyu düzeltir. Ama eski alışkanlıklar sürerse yıllar içinde yeni yastıkçıklar genişler. Tekrarı önlemenin yolu bu sayfadaki maddelerdir.

Acı ve baharat yasak mı?

Yasak değildir. Baharat hemoroid yapmaz. Ama alevli dönemde yanmayı artırabilir. O günlerde azaltmak sizi rahatlatır. Asıl önemli olan baharat değil, liftir.

Hangi spor en iyisi?

Yürüyüş ve yüzme en iyisidir. İkisi de bölgeye yük bindirmeden dolaşımı çalıştırır. Bisiklette uzun sürüşlerde selenin rahat olmasına dikkat edin. Ağırlık çalışması ise 6. maddedeki teknikle serbesttir.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Hemoroid Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Piles (Haemorrhoids), nhs.uk

Hangi maddede eksiğiniz var, nereden başlamalısınız? Bunu muayenede birlikte konuşuruz. Telefon: 444 8 623, Op. Dr. Yasir Gözü.