Kıl Dönmesi Neden Olur? Kimler Risk Altında, Nasıl Korunulur?

Bu hastalığın geçmişinde ilginç bir bilgi var. İkinci Dünya Savaşı'nda on binlerce Amerikan askerinde kıl dönmesi görüldü. Hastalığa "jeep disease" yani "cip hastalığı" dendi. Sebebi basitti. Genç ve kıllı askerler sert araç koltuklarında saatlerce oturuyordu. Üniformaları da terliydi. Bugün araç koltuğunun yerini ofis koltuğu, TIR kabini ve okul sırası aldı. Ama hastalığın oluşma şekli hiç değişmedi.

Kıl Dönmesinin Oluş Mekanizması

Kuyruk sokumundaki oluk, iki kalça arasındaki çizgidir. Sırttan ve baştan dökülen kıllar bu oluğa iner ve burada birikir. Otururken ve kalkarken kalçalar hareket eder. Bu hareket oluk derisinde çok küçük bir emme etkisi oluşturur. Dökülen kıl da ucundan cilde batar. Cilt bu kılı yabancı cisim olarak algılar. Kılın etrafında iltihaplı bir boşluk oluşur. Boşluk zamanla büyür ve içine yeni kıllar eklenir. Ciltte küçük delikler açılır. Bunlara sinüs ağzı denir. Kıl dönmesi aslında budur. Kıl dönmez, kıl birikir.

Beş Büyük Risk Etkeni

1. Kıl Yapısı

Hastaların çoğunda kıllar sert, kalın ve yoğundur. Hastalık koyu renkli ve sert saçlı genç erkeklerde daha sık görülür. Bu yüzden bizim ülkemiz gibi bazı bölgelerde daha yaygındır.

2. Uzun Oturma

Hastalık bugün en çok oturarak çalışanlarda görülür. Şoförler, yazılımcılar, öğrenciler ve bankacılar buna örnektir. Ara vermeden oturulan her saat oluktaki basıncı ve sürtünmeyi artırır. İşi gereği çok oturanlarda hastalık belirgin şekilde daha sıktır.

3. Fazla Kilo

Kilo arttıkça oluk derinleşir. Derin oluk daha çok kıl toplar. Daha geç kurur ve daha çok sürtünür. Fazla kilo hem hastalığın oluşma hem de tekrarlama riskini artırır.

4. Terleme ve Nem

Nemli olukta kıllar cilde daha kolay yapışır ve batar. Bu yüzden yoğun spor yapanlarda risk artar. Sıcak ortamda çalışanlarda ve dar sentetik giysi giyenlerde de artar. Sebep temizlik eksikliği değildir. Bunu özellikle söylüyoruz. Çünkü hastalarımın bir kısmı kendini temizlik konusunda suçlar. Kıl dönmesi kir hastalığı değildir.

5. Aile Öyküsü, Yaş ve Cinsiyet

Ailesinde kıl dönmesi olanlarda risk artar. Aileden geçen şey hastalığın kendisi değildir. Kıl yapısı ve oluğun şekli aileden geçer. Hastalık erkeklerde kadınlardan birkaç kat daha sık görülür. En sık görüldüğü yaş aralığı 15-30'dur. Kırk yaşından sonra yeni başlaması nadirdir.

Benzer Bir Hastalık: Berber Hastalığı

Aynı durumun bir meslek hastalığı hâli de vardır. Berberlerde ve kuaförlerde görülür. Kestikleri müşteri saçları parmak aralarına batar. Orada da sinüs oluşabilir. Bu durumun kuyruk sokumuyla ilgisi yoktur. Ama hastalığın kıl, basınç ve nemle oluştuğunu çok açık gösterir.

Korunmak Mümkün mü?

Hastalığı başlatan etkenleri azaltan her şey korur. Kılı azaltın. Bölgedeki kılları temizleyin. Kalıcı ve kanıtlı yol lazer epilasyondur. Lazer, yatkınlığı olan ama hiç hastalanmamış kişilerde işe yarar. Tedavi olmuş kişilerde de tekrarlamayı azaltır. Basıncı azaltın. Saat başı oturma molası verin. Uzun yolculuklarda ara verin. Nemi azaltın. Duş sonrası bölgeyi kurulayın. Pamuklu ve bol iç çamaşırı giyin. Spor sonrası terli beklemeyin. Oluğu sığlaştırın. Bunun yolu kilo kontrolüdür. Bu dört başlığın uygulamasını evde yönetim yazısında anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Kıl dönmesi bulaşıcı mı?

Hayır, bulaşıcı değildir. Mikropla oluşmaz. Kılın cilde batmasıyla başlar. Kişiden kişiye geçmez.

Kadınlarda görülmez mi?

Görülür. Erkeklerden daha seyrektir. Ama koyu ve sert kıl yapısı olan ve uzun oturan kadınlarda hiç de az değildir. Oluşma şekli ve tedavisi aynıdır.

Epilasyon riski gerçekten azaltır mı?

Evet, azaltır. Bölgesel lazer epilasyon özellikle tedavi sonrası tekrarlamayı azaltır. Bu bilgi bilimsel çalışmalarda gösterilmiştir. Kliniğimizde tedavi planının standart bir parçasıdır.

Çukurlarım var ama şikâyetim yok, ilerler mi?

Bir kısmı ömür boyu sessiz kalır. Bir kısmı ise ilerler ve apse yapar. Hangisinin olacağını önceden bilmek mümkün değildir. Şikâyet yokken yapılacak en doğru şey korunma kurallarını uygulamaktır. Bir kez de doktora görünmek iyi olur.

Kaynaklar

• American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Pilonidal Hastalık Klinik Uygulama Kılavuzu, fascrs.org
• NHS — Pilonidal sinus, nhs.uk
• T.C. Sağlık Bakanlığı, saglik.gov.tr

Risk durumunuzu ve korunma planınızı birlikte çıkaralım. Bize 444 8 623 numarasından ulaşabilirsiniz. Kliniğimiz Levent'tedir. Belirtiler, lazer tedavisi ve iyileşme süreciyle ilgili genel bir özet için kapsamlı rehberimize göz atabilirsiniz.